Kısaca: Kentsel dönüşümde yalıtım, yıkılıp yeniden yapılan binanın diğer yeni binalar gibi Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği ve TS 825’e göre yalıtılmasıdır. 6306 sayılı Kanun ayrı bir yalıtım kuralı koymaz. Yetkili makine mühendisinin hazırladığı ısı yalıtım projesi yapı ruhsatı aşamasında istenir, enerji kimlik belgesi ise yapı kullanma izni (iskân) aşamasında sunulur.
Yıkılan apartmanın yerine yapılan bina, kat malikleri için uzun yılların kararıdır. Taşıyıcı sistem kadar duvarların, çatının ve temelin nasıl yalıtıldığı da ısınma giderini, yaz konforunu ve nem riskini belirler. Temel kavramlar için ısı yalıtımı nedir yazımıza bakabilirsiniz.
Kentsel dönüşümde yeni bina hangi enerji kurallarına tabidir?
Kentsel dönüşümle yapılan bina, enerji ve yalıtım açısından diğer yeni binalarla aynı kurallara tabidir: Binalarda Enerji Performansı (BEP) Yönetmeliği ve yönetmeliğin hesap yöntemi olarak gösterdiği TS 825 standardı.
6306 sayılı Kanun’un amacı, riskli alanlarda ve riskli yapıların bulunduğu parsellerde fen ve sanat norm ve standartlarına uygun, sağlıklı ve güvenli yaşama çevreleri oluşturmaktır; yalıtım için ayrı bir ölçüt getirmez. BEP Yönetmeliği ise mevcut ve yeni binaları kapsar; 50 m²’nin altındaki binalar ya da seralar gibi istisnalar konut apartmanlarını içine almaz. Yönetmeliğin 9. maddesindeki başlıca esaslar şunlardır:
- Enerji sınırı: Yıllık ısıtma enerjisi ihtiyacı TS 825’teki sınır değerden küçük olmalıdır.
- Isı köprüleri: Duvar, döşeme, balkon, konsol, çatı ve pencere-duvar birleşimleri ısı köprüsü oluşmayacak şekilde yalıtılır.
- Bitişik nizam: Komşu bina tarafında kalan duvarlar da hesapta dış duvar gibi değerlendirilir.
- Daireler arası: Bağımsız bölümler arasındaki duvar, taban ve tavanlarda ısıl direnç (R) en az 0,80 m²K/W olacak şekilde yalıtım yapılır.
Yapı inşaat alanı 2.000 m² ve üzerindeki binalar ayrıca neredeyse sıfır enerjili bina (NSEB) olarak yapılmak zorundadır: enerji performans sınıfı B veya daha iyi olmalı, birincil enerji ihtiyacının en az %10’u yerinde yenilenebilir enerjiyle karşılanmalıdır. Standardın ayrıntıları TS 825 yazımızda.
Kentsel dönüşümde mantolama zorunlu mu?
Yönetmeliklerde “mantolama” adıyla bir zorunluluk yoktur; zorunlu olan, bina kabuğunun TS 825’e göre ve ısı köprüsü bırakmadan yalıtılmasıdır. Yöntemi ısı yalıtım projesi belirler.
Duvarı dıştan sürekli bir katmanla kaplayan mantolama, kolon ve kiriş önlerini de örttüğü için ısı köprülerini kesmenin yollarından biridir. Duvarı ısı yalıtımlı bloklarla örüp kolon ve kiriş yüzeylerini ayrıca yalıtmak da proje kararıyla seçilebilir. Kalınlık için genel çerçeveyi mantolama kaç cm olmalı yazımızda, mevcut binalardaki süreci eski bina mantolama rehberimizde bulabilirsiniz.
Isı yalıtım projesinden iskâna: belgeler hangi sırayla hazırlanır?
Isı yalıtım projesi, binanın ısı kayıplarını ve yıllık ısıtma enerjisi ihtiyacını TS 825 yöntemine göre hesaplayan ve yalıtım katmanlarını gösteren projedir. BEP Yönetmeliği’nin 10. maddesine göre yetkili makine mühendisince hazırlanır ve yapı ruhsatı aşamasında tesisat projesiyle birlikte istenir. Süreç kabaca şöyle ilerler:
- Riskli yapı tespiti: 6306 sayılı Kanun’a göre Kentsel Dönüşüm Başkanlığınca lisanslandırılan kuruluşlara yaptırılır; malikler on beş gün içinde itiraz edebilir.
- Projeler ve ruhsat: Mimari, statik ve tesisat projeleriyle birlikte ısı yalıtım projesi hazırlanır; projeler yönetmeliğe uygun değilse yapı ruhsatı verilmez. Uygunluğu gösteren Ön Hesap Sonuç Formu da BEP-TR yazılımıyla hazırlanıp ruhsat eki projelerle sunulur.
- Uygulama ve denetim: Mimari detay proje ile ısı yalıtım raporu uyumlu olmalı; uygulama projesi çatı-duvar, duvar-pencere ve duvar-taban birleşim detaylarını yalıtımın sürekliliğini sağlayacak şekilde göstermelidir. Denetim 4708 sayılı yapı denetimi kanunu çerçevesinde yürür.
- Yapı kullanma izni: Enerji kimlik belgesi (EKB) bir EKB uzmanınca BEP-TR üzerinden hazırlanıp idareye sunulur. EKB düzenlenmeyen ya da projesine uygun yapılmadığı tespit edilen binaya, eksikler giderilene kadar yapı kullanma izin belgesi verilmez.
EKB, binanın birincil enerji tüketimini ve sera gazı salımını A ile G arasında sınıflandırır, 10 yıl geçerlidir ve satış ile kiralamada aranır. Yönetmelik, mücavir alan dışında kalan ve yapı inşaat alanı 1.000 m²’den az olan binalar için EKB’yi zorunlu tutmaz.
Bina kütlesi ve duvar malzemesinin ağırlığı neden konuşuluyor?
Dolgu duvarlar, lentolar ve kaplamalar binanın kendi ağırlığına eklenir ve taşıyıcı sistem bu yüklerle birlikte hesaplanır; hafif yapı malzemesi seçimi bu yükü azaltmaya yöneliktir. Bu tercihin deprem davranışına etkisini ise ancak statik proje değerlendirebilir.
Binaların deprem etkisi altında tasarımı ve yapımı Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği’ne göre yapılır; duvar malzemesini değiştirmek de statik proje müellifinin değerlendirmesini gerektirir. Geçmiş depremler için İstanbul deprem tarihi yazımıza göz atabilirsiniz.
Hafif lento MegaLento SW, performans beyanına göre kompozit bir kâgir lentodur; kuru birim hacim kütlesi en fazla 400 kg/m³, yük taşıma kapasitesi en az 3,76 kN/m’dir ve tek kenar için en az 150 mm oturma payı ister. Ayrıntılar lento nedir yazımızda.
Isı yalıtım bloğu MegaBlock Thermal ise TSE Ulusal Teknik Onay (UTO) belgelerine göre iç kısmı taşyünü, dış yüzü pomza ve çimento olan sandviç hafif kâgir birimdir.
| Seri | Blok ölçüsü (mm) | Taşyünü katmanı (mm) | Net kuru birim hacim kütlesi (kg/m³) | Duvar ısıl iletkenlik hesap değeri (W/mK) |
|---|---|---|---|---|
| 145 mm | 145 x 330 x 185 | 50 | 570 | 0,075 |
| 195 mm | 195 x 330 x 185 | 90 (45+45) | 570 | 0,070 |
| 245 mm | 245 x 330 x 185 | 100 veya 130 | 560 | 0,081 |
| 295 mm | 295 x 330 x 185 | 100 veya 150 | 585 | 0,065 |
Kaynak: Kütle ve hesap değerleri MegaBlock Thermal TSE UTO belgelerinden, ölçüler ürün sayfasından alınmıştır. Hesap değeri 3 mm derzli ve 900 kg/m³ birim hacim kütleli harçla örülmüş duvar içindir; 7 mm derz ve 1.800 kg/m³ harçla değer yükselir.
UTO’ya göre bu değerler ısı yalıtım projesinde TS 825 tablo değeri yerine kullanılır. Ürün ailesi MegaBlock nedir yazımızda anlatılıyor.
Kabuk yalıtımında malzeme seçimi: duvar, döşeme, çatı ve temel
Malzeme, yapı elemanının maruz kaldığı koşula göre seçilir: toprakla temas eden ve yük alan yüzeylerde su emmesi düşük XPS, cephede taşyünü ya da EPS levhalar, teraslarda basma dayanımı belirli taşyünü levhalar öne çıkar. Tip ve kalınlık projedeki hesapla kesinleşir.
| Yapı elemanı | Malzeme türü | Mega ürünü (tip) | Teknik föy değerleri | Yangına tepki sınıfı |
|---|---|---|---|---|
| Dış duvar, dıştan | Taşyünü | Mantolama levhası MEGA SW F150 | λD ≤0,037 W/mK; 40–120 mm | A1 |
| Dış duvar, dıştan | Gri EPS | EPSG (EPS 30P-G – EPS 70 (G)) | λD 0,031–0,036 W/mK; 10–100 mm | E |
| Dış duvar örgüsü | Pomza-çimento-taşyünü blok | MegaBlock Thermal 145–295 mm | Duvar hesap değeri 0,065–0,081 W/mK (UTO) | A1 |
| Teras çatı | Taşyünü | Teras çatı levhası 30–70 kPa | λD ≤0,039 W/mK; 40–100 mm | A1 |
| Temel, toprak altı perde | XPS | XPS Düz (MEGA XPS T1500 – T3000) | λD 0,035–0,036 W/mK; 150–300 kPa; uzun süreli su emme ≤%0,7 | E |
| Daireler arası döşeme | Taşyünü | Yüzer döşeme levhası MEGA SW FF | 30 mm; λD ≤0,036 W/mK; RD 0,80 m²K/W | A1 |
Kaynak: Mega teknik föyleri ve MegaBlock Thermal UTO belgeleri. λD 10 °C’deki beyan değeridir; yangına tepki sınıfı TS EN 13501-1’e göredir.
Mega föylerine göre EPS ve XPS E sınıfı yanıcı malzemelerdir, taşyünü levhalar ise A1 sınıfındadır; cephe kararında bu fark proje müellifiyle değerlendirilir. Daireler arası döşemede yönetmeliğin istediği 0,80 m²K/W için şap altına serilen yüzer döşeme levhası bir seçenektir; föye göre 30 mm MEGA SW FF levhanın RD değeri 0,80 m²K/W’tır.
Hangi yalıtımın hangi aşamada yapıldığını kaba inşaatta yalıtım rehberimizde anlattık. Cephede taşyünü seçilirse taşyünü mantolama levhası 40–120 mm kalınlıkta sunulur.
Kat maliki olarak müteahhide hangi soruları sormalısınız?
Müteahhide sorulacak sorular proje, malzeme ve uygulama detaylarıyla ilgilidir; cevapların yazılı olup sözleşme ekine girmesi sonraki anlaşmazlıkları azaltır.
- Isı yalıtım projesi kimde? Bir kopyasını isteyin; malzemeler, katman sırası, kalınlıklar ve U değerleri projede yazılıdır.
- Hangi ürün, hangi tip, kaç santimetre? Şartnamede malzeme türü, tipi ve kalınlığı yazılsın. “Muadili” ifadesi varsa muadilin sağlaması gereken λD, basma dayanımı ve yangına tepki sınıfı da belirtilsin.
- Isı köprüleri nasıl çözülüyor? Kolon ve kiriş önleri, balkon döşemesi uçları ve pencere kenarları için detay çizimlerini isteyin.
- Bitişik nizamda komşu duvar ne olacak? Hesapta dış duvar gibi ele alınıp alınmadığını ve nasıl yalıtılacağını sorun.
- Duvar malzemesi statik projeyle uyumlu mu? Blok ve lentonun projede öngörülen malzemeyle aynı olduğunu teyit edin.
- Hedeflenen enerji sınıfı nedir? Bina 2.000 m² ve üzerindeyse NSEB şartının nasıl sağlanacağını öğrenin.
- Teminat var mı? 6306 sayılı Kanun kapsamındaki projelerde müteahhit, yapı ruhsatından önce bina tamamlama sigortası yaptırmak ya da Başkanlıkça belirlenen teminatı sağlamak zorundadır.
MegaUsta’dan uygulama notu: Levhalar ve bloklar sıvayla kapanmadan önce şantiye şefiyle birlikte bir kez bakın: Kolon ve kiriş önlerinde boşluk kalmış mı, levhalar pencere kenarlarına döndürülmüş mü, ambalajdaki ürün ve kalınlık şartnameyle aynı mı? Sıva kapandıktan sonra bunlar görülmez.
Malzeme belgeleri nasıl kontrol edilir?
Belge kontrolünde ürünün şartnameyle eşleşmesine, teknik föy değerlerinin projeyi karşılamasına ve uygunluk beyanı ya da belgesine bakılır.
- Ambalaj: Ürün adı, tipi ve kalınlığı şartnameyle karşılaştırılır. Ürün standardı taşyünü için TS EN 13162, EPS için TS EN 13163, XPS için TS EN 13164’tür.
- Teknik föy: Aynı ailede tipten tipe fark olduğu için λD ve basma dayanımı gibi değerler tip adıyla okunur.
- Uygunluk işareti: BEP Yönetmeliği, yapı ve yalıtım malzemelerinin CE veya G uygunluk işareti ile uygunluk beyanı ya da belgesi almasını zorunlu tutar.
- Güncellik: Kapsamı ve geçerlilik tarihini belgenin kendisinden kontrol edin.
Mega Insulation Solutions (Mega Yalıtım; ticari unvanı Mega Yalıtım Üretim Pazarlama Dış Ticaret A.Ş.), genel müdürlüğü İstanbul Kavacık’ta, fabrikası Elazığ’da bulunan Türk yalıtım malzemeleri üreticisidir. Taşyünü, XPS ve EPS ısı yalıtım levhalarının yanı sıra MegaBlock, MegaLento, DesiWool, MegaTech yapı kimyasalları ve Fullback su yalıtımı ürünlerini Mega markasıyla sunar. Teknik föylere Mega Yalıtım belgeleri (Dokümanlar) sayfasından ulaşabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Yeni binada ısı yalıtımı zorunlu mu?
Evet. Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği’ne göre yeni binanın yıllık ısıtma enerjisi ihtiyacı TS 825’teki sınır değerin altında kalmalı ve bina kabuğu ısı köprüsü bırakmadan yalıtılmalıdır. Yetkili makine mühendisinin hazırladığı ısı yalıtım projesi yapı ruhsatı aşamasında istenir; projeler yönetmeliğe uygun değilse ruhsat verilmez. Kentsel dönüşümle yapılan binalar da aynı kurallara tabidir.
Yeni binada ısı yalıtım projesini kim hazırlar?
BEP Yönetmeliği’nin 10. maddesine göre ısı yalıtım projesini, TS 825’teki hesap yöntemiyle yetkili makine mühendisi hazırlar. Proje, yapı ruhsatı aşamasında tesisat projesiyle birlikte ilgili idareye sunulur. İçinde ısı kayıpları, yıllık ısıtma enerjisi ihtiyacı, duvar, tavan ve döşemelerdeki malzemelerin sırası, kalınlıkları ve U değerleri ile yoğuşma tahkiki yer alır.
Yeni binada enerji kimlik belgesi ne zaman alınır?
Enerji kimlik belgesi, inşaat bittikten sonra yapı kullanma izni (iskân) aşamasında idareye sunulur; belge düzenlenmeyen binaya yapı kullanma izin belgesi verilmez. Belgeyi bir enerji kimlik belgesi uzmanı BEP-TR üzerinden hazırlar. Belge, binanın enerji tüketimini ve sera gazı salımını A ile G arasında sınıflandırır ve düzenlendiği tarihten itibaren 10 yıl geçerlidir.
Hafif duvar malzemesi neden tercih edilir?
Duvarlar ve lentolar binanın kendi ağırlığına eklenir ve taşıyıcı sistem bu yüklerle birlikte hesaplanır; hafif duvar ve lento elemanları bu yükü azaltmaya yöneliktir. Örneğin MegaLento SW’nin performans beyanındaki kuru birim hacim kütlesi en fazla 400 kg/m³’tür. Malzeme değişikliği her durumda statik projeyle uyumlu olmalıdır.
Müteahhidin kullandığı yalıtım malzemesi nasıl kontrol edilir?
Önce sözleşme ekindeki teknik şartnamede ürün türü, tipi ve kalınlığının yazılı olduğundan emin olun. Şantiyede ambalajdaki ürün adını ve kalınlığı şartnameyle karşılaştırın, üreticinin teknik föyünü ve uygunluk beyanını ya da belgesini isteyin. Değerleri her zaman ürün tipiyle birlikte okuyun. Sıva kapanmadan önce kolon ve kiriş önlerindeki yalıtımı yerinde görmek de iyi bir kontroldür.
Kaynaklar
- Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği, RG 05.12.2008/27075
- BEP Yönetmeliği değişikliği, RG 01.04.2010/27539
- BEP Yönetmeliği değişikliği, RG 19.02.2022/31755
- BEP Yönetmeliği değişikliği, RG 24.06.2025/32936
- 6306 sayılı Kanun (mevzuat.gov.tr)
- Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği, RG 18.03.2018/30364
- MegaLento SW teknik föyü (PDF)
- MEGA SW F150 teknik föyü (PDF)
- MEGA XPS T3000 teknik föyü (PDF)
- MegaBlock dokümanları
Duvar sistemi için MegaBlock ürünlerini teknik föyleriyle inceleyebilir, sorularınızı iletişim sayfası üzerinden Mega Yalıtım teknik ekibine iletebilirsiniz.
