Kısaca: Eski binaya mantolama yapılır; şartı, levhaların sağlam, kuru, temiz ve düzgün bir yüzeye yapıştırılmasıdır. Eski bina mantolamasında sonucu en çok ön kontrol ve yüzey hazırlığı belirler: gevşek sıva ve kaplamalar alınır, çatlaklar onarılır, nemin kaynağı giderilir, bozuk yüzey düzeltilir. Taşıyıcı sistemde hasar şüphesi varsa karar önce inşaat mühendisine bırakılır.
Yıllarca güneş, yağmur ve don görmüş bir cephede sıvada boşluk, boyada kabarma, subasmanda nem izi ve kılcal çatlak sık görülür. Bu kusurların üzerine kapatılan mantolama sorunları çözmez, levhaların arkasına saklar. Sistemin katmanlarını önce tanımak isterseniz mantolama nedir yazımızla başlayabilirsiniz.
Eski binaya mantolama yapılır mı?
Evet, eski binaya mantolama yapılır; binanın yaşı tek başına engel değildir. Belirleyici olan, levhaların yapışacağı duvarın ve sıvanın durumudur.
Mega’nın MTA-3333 ısı yalıtım levha yapıştırıcısı föyü, uygulama yüzeyinin kürünü almış, sağlam, taşıyıcı ve terazisinde olmasını, toz, kir ve yağdan arındırılmasını ister. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın mantolama rehberi de yüzeyin tozdan, kirden ve nemden arındırılmasını, dökülen ya da kabaran yerlerin temizlenmesini ve çatlakların onarılmasını ister. Yüzey hazırlandıktan sonraki adımlar yeni binadakiyle aynıdır; sıralamayı mantolama nasıl yapılır yazımızda anlattık.
Ön kontrol listesi: cephe, nem, çatlak ve eski kaplamalar
Ön kontrol, yüzeyin levhaları taşıyıp taşımayacağını ve nelerin onarılacağını iş başlamadan gösterir. Bakılacak noktalar şunlardır:
| Kontrol | Nasıl bakılır? | Bulgu varsa |
|---|---|---|
| Sıvanın sağlamlığı | Mala sapıyla tıklanır; boş ses veren, kabaran ya da dağılan yerler işaretlenir. | Gevşek sıva sökülür, boşluk tamir harcıyla doldurulur. |
| Çatlaklar | Çatlak yalnız sıvada mı, yoksa duvarı, kolonu ya da kirişi mi izliyor? | Sıva çatlağı onarılır; taşıyıcı elemanı izleyen çatlakta inşaat mühendisi çağrılır. |
| Nem ve tuzlanma | Subasman, balkon altı ve oluk çevresinde leke, kabarma ve beyaz tuz izi aranır. | Önce nemin kaynağı giderilir, sonra duvarın kuruması beklenir. |
| Eski boya | Kabaran, pul pul dökülen ya da elde toz bırakan boya aranır. | Tutunmayan boya alınır. |
| Fayans, mozaik | Karolar tek tek tıklanır. | Oynayan ve boş ses veren parçalar sökülür. |
| Düzlük | Uzun mastarla yatay ve düşey kontrol yapılır. | Büyük bozukluklar tamir harcı ya da sıvayla giderilir. |
| Cephe donanımı | Klima, tente, aydınlatma, iniş borusu, doğalgaz hattı ve denizlikler listelenir. | Sökülecek ve uzatılacak parçalar iş planına yazılır. |
Kaynak: Mega MTA-3333 ve MTP-7133 föylerindeki yüzey hazırlığı maddeleri ve Bakanlık mantolama rehberi; tıklama ve mastar kontrolü genel saha uygulamasıdır.
Nem bulgusunda sıra değişmez: önce kaynak giderilir, duvar kurur, levha en son yapıştırılır. İç yüzeyde küf de varsa duvarda küf neden olur yazımıza bakabilirsiniz.
MegaUsta’dan uygulama notu: Boş ses veren yerleri tebeşirle çevreleyip cepheyi fotoğraflayın. Söküm başlayınca işaretli alanlar çoğu zaman büyür; fotoğraf, teklifteki onarım metrajını iş sırasında karşılaştırmanın en kolay yoludur.
Yüzey hazırlığı: temizlik, tamir, astar ve tesviye
Yüzey hazırlığı dört adımdan oluşur ve her adım bir öncekinin bitmesini bekler; sıra, Mega’nın MTA-3333 ve MTP-7133 föylerine dayanır.
- Temizlik: Cephe toz, kir, yağ ve tutunmayı azaltan kalıntılardan arındırılır; MTP-7133 föyü bu listeye kalıp yağını ve boyayı da ekler. Gözenekli yüzeyler MTA-3333 föyüne göre yapıştırmadan önce ıslatılır.
- Tamir: Gevşek sıva ve kaplamalar sökülür, çatlak ve delikler aynı malzemeyle ya da uygun tamir harçlarıyla doldurulur. MTA-3333 föyü yüzeyin kürünü almış olmasını ister; yapıştırmaya tamir harcı sertleştikten sonra geçilir.
- Astar (gerekiyorsa): Sıvası dökülmüş brüt beton yeniden sıvanacaksa MTP-7133 föyü, yüzeyin sıvadan 1 gün önce brüt beton astarıyla pürüzlendirilmesini ister. MegaTech brüt beton astarı 12 kg ve 20 kg kovalarda sunulur; ürün bilgisinde iç mekân uygulamaları için tanımlandığından dış cephede astar seçimini Mega teknik ekibiyle netleştirin.
- Tesviye: Sıvası tamamen gitmiş ya da çok bozuk bölümler yeniden sıvanır; MTP-7133 çimento esaslı makine sıvası tek katta 5–25 mm uygulanır, daha kalın düzeltmede ikinci kat ilk kat prizini aldıktan sonra atılır. Küçük farklar yapıştırmada giderilir: MTA-3333 föyü düz zeminde levha arkasına taraklama, düz olmayan zeminde öbekleme yöntemini ister.
Astarın uygulanışını brüt beton astarı nasıl uygulanır yazımızda, hazırlıkta atlanan adımların sonradan yol açtığı sorunları mantolama uygulama hataları yazımızda anlattık.
Eski sıva veya kaplamalı cepheye mantolama yapılır mı?
Sağlam ve kuru eski sıvaya mantolama yapılır; fayans, mozaik ve boyalı cephelerde karar kaplamanın tutunmasına bağlıdır. Genel kural, tutunduğundan emin olunamayan katmanın kaldırılmasıdır.
Eski sıva
Sağlam sıvayı söküp yeniden yapmaya gerek yoktur; boş ses veren ve kumlaşan bölgeler kazınıp tamir edilir. Sıvanın büyük bölümü tutunmuyorsa cephenin yeniden sıvanması, yamalardan daha güvenli bir zemin verir.
Fayans ve mozaik kaplama
Mega’nın levha yapıştırıcısı föyü fayans ya da mozaik üzerine uygulamadan söz etmez; yüzeyin sağlam, taşıyıcı ve tutunmayı önleyecek kalıntılardan arındırılmış olmasını ister. Bu yüzden oynayan karolar her durumda sökülür; kaplama büyük ölçüde gevşekse en güvenli yol tamamını söküp duvarı hazırlamaktır. Sağlam bir kaplamanın yerinde bırakılması düşünülüyorsa karar, yerinde inceleme ve Mega teknik ekibinin görüşüyle verilir; bu durumda dübellerin eski katmanı geçip taşıyıcı duvarda tutunması gerekir. Dübel düzeni için mantolama dübel sayısı yazımıza bakabilirsiniz.
Boyalı cephe
Levha boyaya yapıştırılırsa sistem, boyanın duvara tutunduğu kadar tutunur. Bu yüzden kabaran ya da tozuyan boya alınır; MTP-7133 föyü de sıva öncesinde yüzeyin boyadan arındırılmasını ister.
Mevcut binada levha seçimi ve uygulama detayları
Mevcut binada levha; kullanım yeri, yangın gereksinimi, ısı yalıtım hesabı ve detayların izin verdiği kalınlığa göre seçilir. Tablo, Mega teknik föylerindeki temel değerleri verir.
| Levha (tip) | Malzeme | λD (W/mK) | Kalınlık (mm) | Ebat (mm) | Yangına tepki (TS EN 13501-1) |
|---|---|---|---|---|---|
| Taşyünü mantolama levhası MEGA SW F150 | Taşyünü (MW), 150 kg/m³ | ≤0,037 | 40–120 | 1200 x 600 | A1 |
| Taşyünü mantolama levhası MEGA SW-35L | Taşyünü (MW) | ≤0,035 | 50–120 | 1200 x 600 | A1 |
| EPSG gri mantolama levhası (EPS 40G / EPS 70 (G)) | Karbon takviyeli EPS | 0,034 / 0,031 | 10–100 | 500 x 1000 | E |
| EPSW beyaz mantolama levhası (EPS 40W / EPS 120W) | EPS | 0,041 / 0,034 | 10–100 | 500 x 1000 | E |
Kaynak: Mega SW F150, SW-35L, EPSG ve EPSW teknik föyleri; λD, 10 °C’deki beyan değeridir.
Taşyünü sistem tercih edilirse taşyünü mantolama levhası, EPS sistem tercih edilirse gri EPS mantolama levhası ya da beyaz EPS mantolama levhası kullanılır. Mega TDS’lerine göre taşyünü levhalar A1 sınıfındadır; EPS yanıcı bir malzemedir ve E sınıfındadır. Ayrıntılar için yalıtım malzemesi yangın sınıfı ve taş yünü mü EPS mi yazılarımıza bakabilirsiniz.
Mega Insulation Solutions (Mega Yalıtım), genel müdürlüğü İstanbul Kavacık’ta bulunan bir Türk yalıtım malzemeleri üreticisidir; taşyünü, XPS ve EPS levhaların yanı sıra levha yapıştırıcısı ve sıvası gibi MegaTech yapı kimyasalları ürünlerini Mega markasıyla sunar.
Kalınlık, iklim bölgesine ve duvarın mevcut katmanlarına göre TS 825 esaslı ısı yalıtım hesabıyla bulunur; konuyu mantolama kaç cm olmalı yazımızda anlattık. Eski binada şu detaylar da kalınlığı ve işçiliği belirler:
- Pencere çevresi: Levha pencere yanaklarına döndürülür; denizlikler yeni yüzeyi aşacak biçimde değiştirilir ya da uzatılır.
- Subasman: Levhalar subasman profiliyle düz bir hizada başlatılır; sıçrayan suya açık bu bölgede nem ayrıca kontrol edilir.
- Balkon, kolon ve kirişler: Balkon döşemesi uçları ve kolon-kiriş yüzleri atlanmadan sarılır; yalıtımsız kalan betonarme yüzey ısı köprüsü olarak kalır.
- Cephe donanımı: Klima, tente ve iniş boruları sökülüp yeni yüzeye göre uzatılarak bağlanır; doğalgaz ve elektrik işlerini yetkili ekipler yapar.
Apartmanda mantolama kararı ve uygulama takvimi
Apartmanda mantolama, kat malikleri kurulunun kararıyla yapılır. 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 42. maddesine göre kat maliklerinden birinin isteği üzerine ısı yalıtımı, kat maliklerinin sayı ve arsa payı çoğunluğu ile verecekleri karar üzerine yapılır; giderler arsa payı oranına göre ödenir.
Bu, kararın hem kişi sayısı hem de arsa payı bakımından çoğunluğun desteğini alması demektir. Somut durumda tereddüt varsa bir hukukçuya danışılmalıdır; gider kalemlerini mantolama maliyeti yazımızda anlattık.
Süreç çoğu apartmanda şu sırayla ilerler:
- Ön inceleme: Cephenin durumu yukarıdaki kontrol listesiyle çıkarılır.
- Kapsam: Levha türü, kalınlık, detaylar ve son kat yazılır; teklifler aynı kapsam üzerinden istenir.
- Teklif ve usta: Yüzey hazırlığı ve onarım kalemleri teklifte ayrı yazılmalıdır; seçim ölçütlerini mantolama ustası nasıl seçilir yazımızda topladık.
- Kurul kararı: Karar sayı ve arsa payı çoğunluğuyla alınır ve karar defterine yazılır.
- Takvim: İskele, onarım, kuruma ve uygulama süreleri hava koşullarına göre planlanır.
MegaTech yapıştırıcı ve sıva föyleri +5 °C ile +35 °C arasında çalışılmasını, donmuş ya da 24 saat içinde don riski taşıyan yüzeye ve kuvvetli rüzgârda uygulama yapılmamasını ister; MTA-3333 föyü yağmurda uygulamayı da dışarıda bırakır. Eski binada tamir harcının sertleşmesi ve ıslak duvarın kuruması da takvime eklenir; mevsim seçimi için mantolama ne zaman yapılır yazımıza bakabilirsiniz.
Kurulda çoğunluk sağlanamazsa mevcut binada yalıtım için daire bazında içten mantolama seçeneği vardır; bu yolda yoğuşma riski ve alan kaybı ayrıca değerlendirilmelidir.
Az hasarlı binalarda önce uzman değerlendirmesi
Deprem sonrası hasar tespitinde az hasarlı bulunan ya da taşıyıcı elemanlarında çatlak görülen binada mantolama kararı, yetkili bir inşaat mühendisinin değerlendirmesinden sonra verilir. Mantolama bir ısı yalıtım sistemidir; taşıyıcı sistemi onarmaz, güçlendirme yerine geçmez.
Onarım ya da güçlendirme gerekiyorsa cephe açıkken yapılır; levhalar kapandıktan sonra çatlakları izlemek zorlaşır. Hasarın derecesini ve binanın kullanım durumunu yetkili kurumlar ve mühendisler belirler; bu rehber o değerlendirmenin yerini tutmaz.
Sıvada kalan yüzeysel çatlaklar hazırlıkta onarılır. Duvarı ya da kolonu izleyen, genişleyen veya pencere köşelerinden çapraz uzanan çatlaklarda ise mühendis görüşü alınmadan iskele kurulmaz.
Sıkça Sorulan Sorular
Eski sıva üzerine mantolama yapılır mı?
Evet, eski sıva sağlam, kuru ve temizse üzerine mantolama yapılır. Cephe tıklanarak boş ses veren, kabaran ya da kumlaşan bölgeler bulunur, sökülür ve tamir edilir. Mega’nın MTA-3333 levha yapıştırıcısı föyü yüzeyin kürünü almış, sağlam ve taşıyıcı olmasını ister. Sıvanın büyük bölümü tutunmuyorsa cephe yeniden sıvanır.
Fayans kaplı cepheye mantolama yapılır mı?
Fayans kaplı cepheye mantolama ancak kaplama sağlamsa ve yerinde inceleme uygun bulursa düşünülür. Mega’nın MTA-3333 föyü fayans üzerine uygulamadan söz etmediği için böyle bir projede Mega teknik ekibinin görüşü alınmalıdır. Oynayan ya da boş ses veren karolar her durumda sökülür. Kaplama büyük ölçüde gevşekse en güvenli yol fayansı söküp duvarı hazırlamaktır; kaplama kalırsa dübeller taşıyıcı duvarda tutunmalıdır.
Az hasarlı binaya mantolama yapılır mı?
Az hasarlı binada mantolama kararı, yetkili bir inşaat mühendisinin değerlendirmesinden sonra verilir. Mantolama taşıyıcı sistemi onarmaz ve güçlendirme yerine geçmez. Onarım ya da güçlendirme gerekiyorsa önce o yapılır; levhalar cepheyi kapattıktan sonra çatlakları izlemek zorlaştığı için hasar şüphesi giderilmeden uygulamaya başlanmaz.
Mantolama için kat maliklerinin kaçının onayı gerekir?
Kat maliklerinin hem sayı hem de arsa payı bakımından çoğunluğunun onayı gerekir. 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 42. maddesine göre ısı yalıtımı, kat maliklerinden birinin isteği üzerine bu çift çoğunlukla alınan kararla yapılır. Bu işin giderleri arsa payı oranına göre ödenir ve karar, kurulun karar defterine yazılır. Somut durumda tereddüt varsa bir hukukçuya danışılmalıdır.
Eski binada mantolama kaç cm olmalı?
Eski binada mantolama kalınlığı tek bir rakamla verilmez; iklim bölgesine ve duvarın mevcut katmanlarına göre TS 825 esaslı ısı yalıtım hesabıyla belirlenir. Pencere yanakları, denizlikler ve saçakların izin verdiği kalınlık da kontrol edilir. Mega föylerine göre taşyünü mantolama levhaları tipine göre 40–120 mm, EPS levhalar 10–100 mm aralığında sunulur.
Kaynaklar
- 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu, Madde 42 (mevzuat.gov.tr)
- T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yalova İl Müdürlüğü: Mantolama Nasıl Yapılır?
- Mega MTA-3333 ısı yalıtım levha yapıştırıcısı teknik föyü (PDF)
- Mega MTP-7133 çimento esaslı makine sıvası teknik föyü (PDF)
- Mega MEGA SW F150 mantolama levhası teknik föyü (PDF)
- Mega MEGA SW-35L mantolama levhası teknik föyü (PDF)
- Mega Yalıtım teknik dokümanlar
MegaTech ısı yalıtım levha sıvası ve levha yapıştırıcısının teknik bilgileri ürün sayfalarında yer alır. Cephenizin durumu ya da ürün seçimiyle ilgili sorularınız için Mega Yalıtım teknik ekibine iletişim sayfası üzerinden ulaşabilirsiniz.
