Su Yalıtım Malzemeleri: Çeşitleri, Standartları ve Hangi Yüzeyde Hangisi?

Su Yalıtım Malzemeleri başlıklı kapakta MegaUsta maskotu ile Fullback Duo ve Fullback likit su yalıtım ürünleri

Kısaca: Su yalıtım malzemeleri iki ana gruptur: yüzeye sürülen malzemeler ve hazır örtüler (membranlar). Sürme grubunda çimento esaslı, akrilik, reaksiyon reçineli ve bitüm esaslı ürünler; örtü grubunda polimer bitümlü ve plastik ya da kauçuk esaslı örtüler bulunur. Doğru malzeme, suyun basınçlı olup olmadığına, yüzeyin türüne ve yalıtımın üstüne ne geleceğine göre seçilir.

Bu rehber malzeme gruplarını, her grubun standardını, Binalarda Su Yalıtımı Yönetmeliği’nin hangi durumda hangi malzemeyi istediğini ve Mega’nın Fullback ailesinin bu tabloda nereye oturduğunu anlatır. Su yalıtımının ne olduğunu ve alan alan seçimi su yalıtımı nedir yazımızda, dört yalıtım türünün malzemelerini yalıtım malzemeleri rehberimizde bulabilirsiniz.

Su yalıtım malzemeleri nelerdir?

Su yalıtım malzemeleri, suyun yapı elemanlarına girmesini önlemek için yüzeyde kesintisiz bir katman oluşturan ürünlerdir. İki biçimde uygulanırlar: sürme esaslı malzemeler mala, rulo ya da fırçayla sürülür ya da püskürtülür; su yalıtım örtüleri ise hazır levha olarak serilir. Şantiyede “membran” çoğu zaman hazır örtüyü, “likit membran” ise sürülerek oluşturulan katmanı anlatır.

Yönetmelik bu iki gruba ek olarak üçüncü bir yöntem tanımlar: betonun kendisinin su geçirimsiz üretildiği yapısal yalıtım. Yapısal yalıtım bir malzeme değil, beton tasarımıdır; bu yazı yüzeye uygulanan malzemeleri ele alır.

Su yalıtım malzemesi çeşitleri nelerdir?

Binalarda Su Yalıtımı Yönetmeliği’nin standart listesindeki ürün grupları altı başlıkta toplanabilir: dördü sürme esaslı, ikisi örtüdür. Aşağıdaki tablo her grubun nasıl uygulandığını ve hangi ürün standardına bağlandığını gösterir.

Ürün grubu Tür Nasıl uygulanır Ürün standardı (Yönetmelik Ek-1)
Çimento esaslı (polimer katkılı, tek ya da çift bileşenli) Sürme Toz bileşen suyla ya da sıvı bileşenle karıştırılır, fırça ya da malayla sürülür TS EN 14891
Dispersiyon esaslı (akrilik) Sürme Kullanıma hazırdır; fırça ya da ruloyla sürülür TS EN 14891
Reaksiyon reçineli (poliüretan, poliürea, hibrit ve benzeri) Sürme Sürülür ya da püskürtülür; kimyasal tepkimeyle sertleşir TS EN 14891, TS EN 1504-2
Bitüm esaslı (polimer modifiye bitümlü kalın kaplama) Sürme Kalın katman hâlinde sürülür TS EN 15814
Polimer bitümlü örtü Örtü Hazır levha serilir, ekleri birleştirilir TS EN 13707 (çatı), TS EN 13969 (bodrum)
Plastik ve kauçuk esaslı örtü Örtü Hazır levha serilir, ekleri birleştirilir TS EN 13956 (çatı), TS EN 13967 (bodrum)

Kaynak: Binalarda Su Yalıtımı Yönetmeliği, Ek-1 standart listesi. Liste, tüm sürme esaslı malzemeler için ayrıca TS EN 1504-2’yi de sayar.

Sürme esaslı su yalıtım malzemeleri nasıl ayrılır?

Sürme esaslı malzemeler bağlayıcısına göre ayrılır: çimento, akrilik dispersiyon, reaksiyon reçinesi ve bitüm. Hepsi yüzeyde ek yeri olmayan bir katman oluşturur; fark, hazırlanma biçiminde ve kullanılabildikleri yerdedir.

  • Çimento esaslı malzemeler: Çift bileşenli olanlarda toz bileşen, emülsiyon polimer esaslı sıvı bileşenle karıştırılır. Seramik altında kalan ıslak hacimlerde yaygındır. Ayrıntısı çimento esaslı su yalıtımı yazımızda.
  • Akrilik (dispersiyon) esaslı malzemeler: Tek bileşenlidir, ikinci bir bileşen gerektirmez. Yönetmelik, suyun yoğun kullanıldığı toplu duş gibi yerlerin döşemesinde akrilik esaslı ürün kullanılmasına izin vermez. Terimleri elastomerik su yalıtımı yazımızda açıkladık.
  • Reaksiyon reçineli malzemeler: Poliüretan, poliürea ve hibrit ürünleri kapsar. Yönetmelik, endüstriyel mutfak ve çamaşırhane gibi yerlerde kimyasal dayanımı yüksek reaksiyon reçineli ürün ya da uygun örtü ister.
  • Bitüm esaslı malzemeler: Polimer modifiye bitümlü kalın kaplamalardır; standart listesinde temel ve perde yalıtımının uygulama standardıyla birlikte yer alır.

Üzerine seramik gelecek yüzeylerde bir ayrım daha vardır: Yönetmeliğe göre akrilik dispersiyon ve reaksiyon reçineli ürünlerin üzeri, gerekli hâllerde henüz yaşken kumlanarak pürüzlendirilir; çimento-akrilik esaslı, yani çimento ile akriliği birlikte içeren ürünlerde ise kumlama yapılmaz.

Ev kesiti çiziminde banyo, cam çıkmanın üstü ve temel kırmızıyla işaretli; yanında Fullback Duo-F bidonu ve Fullback Duo torbası
Çift bileşenli çimento esaslı sürme malzeme: Fullback Duo tam elastik. Kullanım kartında kırmızı işaretli yerler banyo, küçük teras ve temeldir.

Su yalıtım örtüleri (membranlar) nasıl ayrılır?

Su yalıtım örtüleri hammaddesine göre iki gruptur: polimer bitümlü örtüler ve plastik ya da kauçuk esaslı sentetik örtüler. İkisi de fabrikada belirli kalınlıkta üretilir, yüzeye serilir ve ekleri birleştirilir.

Yönetmelik örtüleri üç yerde öne çıkarır. Basınçlı suya maruz yatay yüzeylerde yalıtımın örtü tipi malzemeyle yapılması esastır. Hafif metal çatılar gibi çatı hareketinin yoğun olduğu detaylarda taşıyıcılı sentetik örtü veya elastomerik polimer bitümlü örtü kullanılır. Teras çatılarda örtülerin bitişleri, paslanmayan baskı profili ya da çıtasıyla mekanik olarak sabitlenir ve üzeri mastikle kapatılır.

Mega’nın Fullback ailesinde örtü tipi ürün yoktur. Örtü gerektiren detaylarda örtü tipi projede belirlenir; teras çatıda ısı ve su yalıtımının birlikte nasıl kurulduğunu teras çatı yalıtımı yazımızda bulabilirsiniz.

Hangi durumda hangi su yalıtım malzemesi seçilir?

Malzeme, yapı elemanının gördüğü suya göre seçilir. Yönetmelik bazı durumlarda malzeme grubunu doğrudan belirler; aşağıdaki tablo bu kuralları madde numarasıyla verir.

Durum Yönetmeliğin istediği Madde
Basınçlı suya maruz yatay yüzey (temel altı gibi) Yüzeysel yalıtım örtü tipi malzemeyle yapılır 11
Temel ve perde duvar Hidrostatik basınçta su geçirimsizliğini korumalı, zemindeki kimyasallara dayanmalı; sürme malzeme kürünü tamamladıktan sonra suda çözünmemeli 11
Konut banyosu ve mutfağı Akrilik, tek ya da çift bileşenli çimento ve polimer katkılı veya reaksiyon reçineli malzemeler ile uygun örtüler 23
Toplu duş gibi yoğun kullanılan ıslak hacim Duvarda akrilik, çimento ve polimer katkılı veya reaksiyon reçineli; döşemede akrilik kullanılmaz 23
Endüstriyel mutfak ve çamaşırhane Kimyasal dayanımı yüksek reaksiyon reçineli ürünler ve uygun örtüler 23
Çatıda en dış katman olan yalıtım Güneş ışınlarına dayanıklı olmalı ya da bu performansı sağlayan bir katmanla kaplanmalı 17
Hafif metal çatı Taşıyıcılı sentetik örtü veya elastomerik polimer bitümlü örtü 17
Bitkilendirilmiş çatı Bitki köklerine dayanıklı malzeme; kök bariyeri kök girişine dirençli 17
Su deposu ve havuzun iç yüzü Tek ya da çift bileşenli çimento ve polimer katkılı veya reaksiyon reçineli malzemeler, plastik ya da kauçuk esaslı örtüler 26
İçme ve kullanma suyu deposu Suyun niteliğini bozmayan malzeme; solvent içeremez, bitüm esaslı olamaz 26

Kaynak: Binalarda Su Yalıtımı Yönetmeliği, Madde 11, 17, 23 ve 26. Tablo genel yönlendirmedir, proje kararının yerini tutmaz.

Alan bazında uygulama sırası ayrı rehberlerimizde yer alıyor: banyo su yalıtımı, balkon ve teras su yalıtımı, temel ve perde duvar yalıtımı ve bodrum katında nem.

Mega’nın su yalıtım malzemeleri hangileridir?

Mega’nın su yalıtım malzemeleri Fullback ailesinde toplanır ve tümü sürme esaslıdır: üçü çift bileşenli çimento ve akrilik esaslı, ikisi tek bileşenli akrilik esaslıdır. Aşağıdaki tablo ürün sayfalarındaki bilgileri gösterir.

Ürün Tür Ambalaj Ürün sayfasındaki kullanım yerleri
Fullback Duo tam elastik Çimento ve akrilik esaslı, çift bileşenli, tam elastik 20 kg toz + 10 kg sıvı İç ve dış mekânda yatay ve düşey yüzeyler; havuz, su deposu, ıslak hacim; küçük teras ve balkon; temel, perde ve istinat duvarı
Fullback Duo UV Çimento ve akrilik esaslı, çift bileşenli, tam elastik, UV dayanımlı 20 kg toz + 10 kg sıvı Fullback Duo tam elastik ile aynı yerler
Fullback Duo yarı elastik Çimento ve akrilik esaslı, çift bileşenli, yarı elastik 20 kg toz + 5 kg sıvı Fullback Duo tam elastik ile aynı yerler
Fullback Akrilik likit Akrilik esaslı, tek bileşenli 20 kg kova Eğimli çatı ve teras; dış cephe; çatlak, saçak ve baca dibi detayları
Fullback Akrilik UV Akrilik esaslı, tek bileşenli, UV dayanımlı 20 kg kova Fullback Akrilik ile aynı yerler

Kaynak: Mega Fullback ürün sayfaları. Kullanım yeri listesi, Yönetmelik koşulunun karşılandığını tek başına göstermez.

Koyu gri kâgir duvar kesitinde kırmızıyla işaretli kat ve Fullback Liquid Membrane Waterproofing yazılı mavi kova
Tek bileşenli akrilik esaslı sürme malzeme: Fullback likit su yalıtımı, 20 kg’lık kova. Duvar kesitinde yalıtım katı kırmızıyla işaretlenmiş.

Bu tablonun dört sınırı vardır. Fullback ailesinde örtü tipi ürün bulunmaz; basınçlı suya maruz yatay yüzeylerde ve hafif metal çatılarda Yönetmelik örtü ister. Ailede reaksiyon reçineli ürün de yoktur; endüstriyel mutfak ve çamaşırhane bu ürünlerin kapsamı dışındadır. Ürün sayfalarında içme suyuna uygunluk beyanı yer almaz; su deposu satırı içme suyu deposu olarak okunmamalıdır. Fullback Akrilik sayfaları ıslak hacmi ve seramik altı kullanımı saymaz; Yönetmelik konut banyosunda akrilik ürüne izin verse de banyo için, sayfası ıslak hacimleri sayan Fullback Duo’ya bakılır.

Su yalıtım malzemesi seçerken hangi özelliklere bakılır?

Malzemenin adına değil, beyan edilen özelliklerine bakılır. Yönetmelik aşağıdaki özellikleri malzemeden doğrudan ister:

  • Su geçirimsizlik: Malzeme, maruz kalacağı suda ve basınçta geçirimsizliğini korumalıdır.
  • Çatlak köprüleme: Sürme esaslı malzemelerde, alttaki yüzeyde oluşan çatlağı yırtılmadan örtebilme yeteneği aranır.
  • Çekme dayanımı ve kopma uzaması: Örtülerde, yapıdaki oturma ve hareketi karşılayacak mekanik özellikler aranır.
  • Kimyasal dayanım: Temel ve perde duvarda malzeme, zeminde ve yeraltı suyunda bulunan kimyasallara ve gazlara dayanıklı olmalıdır.
  • Güneş ışınlarına dayanım: Çatıda en dış katman olarak kalan malzeme güneşe dayanıklı olmalı ya da kaplanmalıdır.
  • Uyumluluk: Birlikte kullanılan malzemeler birbirinin performansını bozmamalı; aynı detayda uyumlu sistem bileşenleri kullanılmalıdır.
  • Kalınlık ve sarfiyat: Malzemenin asgari performansını sağladığı kalınlık ya da sarfiyat bilgisinin proje detaylarında gösterilmesi zorunludur.

Su yalıtımını tamamlayan yardımcı malzemeler nelerdir?

Su yalıtımını tamamlayan yardımcı malzemeler tamir harcı ve sıva, astar, bant ve manşet, mastik, koruma katmanı ile seramik yapıştırıcısı ve derz dolgusudur. Yönetmelik bunların her biri için kural koyar:

  • Tamir harcı ve sıva: Delik, boşluk ve yapısal olmayan çatlaklar TS EN 1504-3’e uygun tamir harcıyla kapatılır; taşıyıcı olmayan elemanlarda alt zemin TS EN 998-1’e uygun sıvayla oluşturulur.
  • Astar: Malzemenin tutunmasını engelleyen yüzey mekanik olarak pürüzlendirilemiyorsa, seçilen malzemeye uygun yapışma sağlayıcı astar uygulanır.
  • Bant ve manşet: Zemin ve duvar birleşimlerinde, gider çevresinde su yalıtım bandı; tesisat borusu geçişlerinde su yalıtım manşeti kullanılır.
  • Mastik: Seramik kaplandıktan sonra birleşim hatlarında ve boru geçişlerinde sızdırmazlık mastiği kullanılır.
  • Koruma katmanı: Temelde yalıtım, toprak dolgunun darbesine karşı koruma duvarı, ısı yalıtım levhası ya da drenaj levhasıyla korunur. Mega’da bu işte kullanılan levha XPS levhadır.
  • Seramik yapıştırıcısı ve derz dolgusu: Yalıtımın üstüne döşenen seramikte yapıştırıcı TS EN 12004-1’e, derz dolgusu TS EN 13888’e uygun olmalıdır. Mega’nın seramik yapıştırma harçları TS EN 12004-1’e göre sınıflandırılır.

En iyi su yalıtım malzemesi hangisi?

Her yerde en iyi sonucu veren tek bir su yalıtım malzemesi yoktur; en iyi malzeme, yapı elemanının gördüğü suya, yüzeye ve üstüne gelecek kaplamaya uyan malzemedir. Seçim üç soruyla yapılır:

  1. Su basınçlı mı, basınçsız mı? Basınçlı suya maruz yatay yüzeyde örtü esastır; banyo, balkon ve çatıda su basınçsızdır.
  2. Yüzey hareket edecek mi? Sıcaklık değişimi ve hareket beklenen yüzeylerde elastik malzeme, hareketi sınırlı ve kaplamayla örtülecek yüzeylerde yarı elastik malzeme seçilebilir.
  3. Yalıtımın üstüne ne gelecek? Seramik, şap ya da toprakla örtülecek yüzeyle güneşe açık kalacak yüzeyin malzemesi farklıdır; açıkta kalacak yüzeyde UV dayanımı aranır.

Yapı kimyasallarında sınıf kodlarının ve föylerin nasıl okunacağını yapı kimyasalları nasıl seçilir yazımızda anlattık.

Su yalıtım malzemesi seçiminde sık yapılan hatalar nelerdir?

En sık yapılan hata, malzemeyi su etkisine bakmadan yalnız adına ya da alışkanlığa göre seçmektir. Diğer yaygın hatalar şunlardır:

  • Basınçlı su gören bir temel altında yalnız sürme malzemeye güvenmek.
  • Güneşe açık kalacak yüzeyde UV dayanımı beyan edilmeyen bir ürün kullanmak ve üzerini kaplamamak.
  • Hafif metal çatıda, ürün sayfasının yüzey listesinde galvaniz, çinko ya da alüminyum yazıyor diye sürme malzemeyi tek başına planlamak.
  • Farklı üreticilerin astar, bant ve ana katmanını uyumunu sorgulamadan birlikte kullanmak.
  • İçme suyu deposunda, uygunluk beyanı olmayan ya da bitüm esaslı bir ürün kullanmak.
  • Teklifte yalnız ürün adını görmek; kalınlığı, kat sayısını ve metrekare sarfiyatını sormamak.

Sıkça Sorulan Sorular

Su yalıtım malzemeleri nelerdir?

Su yalıtım malzemeleri iki ana gruba ayrılır: yüzeye sürülen malzemeler ve hazır örtüler. Sürme esaslı grupta çimento esaslı, akrilik dispersiyon esaslı, reaksiyon reçineli ve bitüm esaslı ürünler; örtü grubunda polimer bitümlü ve plastik ya da kauçuk esaslı örtüler bulunur. Binalarda Su Yalıtımı Yönetmeliği bu grupların her birini bir ürün standardıyla eşleştirir.

Sürme su yalıtımı mı, membran mı?

Seçim suyun etkisine ve yüzeye göre yapılır. Yönetmelik, basınçlı suya maruz yatay yüzeylerde yalıtımın örtü tipi malzemeyle yapılmasını esas alır; hafif metal çatılarda da örtü ister. Banyo, balkon ve küçük teras gibi basınçsız su gören, köşesi ve detayı çok yüzeylerde sürme malzemeler ek yeri oluşturmadan uygulanabilir. İki grup, birbiriyle uyumluysa birlikte de kullanılabilir.

Banyoda hangi su yalıtım malzemesi kullanılır?

Yönetmeliğe göre konut banyosu ve mutfağı gibi ıslak hacimlerde akrilik, tek ya da çift bileşenli çimento ve polimer katkılı veya reaksiyon reçineli sürme malzemeler ile uygun örtüler kullanılabilir. Toplu duş gibi suyun yoğun kullanıldığı yerlerin döşemesinde akrilik esaslı ürün kullanılmaz. Mega’da bu kullanımın karşılığı çift bileşenli Fullback Duo’dur.

Çatıda hangi su yalıtım malzemesi kullanılır?

Çatıda ısı yalıtımının üstünde kullanılan su yalıtım malzemesi dış iklim koşullarına dayanıklı olmalıdır; en dış katmansa güneş ışınlarına dayanıklı olmalı ya da bu korumayı sağlayan bir katmanla kaplanmalıdır. Hafif metal çatılarda Yönetmelik taşıyıcılı sentetik örtü veya elastomerik polimer bitümlü örtü ister. Mega’nın Fullback Akrilik ürün sayfası eğimli çatı ve terasları sayar; güneşe açık yüzeyde UV dayanımlı sürümü seçilir.

İçme suyu deposunda hangi su yalıtım malzemesi kullanılır?

Yönetmeliğe göre içme ve kullanma suyuyla temas eden su yalıtım malzemesi suyla etkileşime girmemeli ve suyun niteliğini bozmamalıdır; solvent içeremez ve bitüm esaslı olamaz. Depo ve havuzlarda ayrıca yapısal geçirimsizlik her durumda aranır. Fullback ürün sayfalarında içme suyuna uygunluk beyanı yoktur; bu kullanım için beyanı olan bir ürün seçilmelidir.

Su yalıtım malzemesi kaç kat sürülür?

Kat sayısı, kalınlık ve sarfiyat ürüne göre değişir ve üreticinin kullanım talimatından alınır. Yönetmelik, malzemenin asgari performansını sağladığı kalınlık ya da sarfiyat bilgisinin proje detaylarında gösterilmesini zorunlu tutar ve sürme malzemelerin yüzeyde eşit kalınlıkta, homojen bir katman oluşturacak şekilde uygulanmasını ister. Teklif alırken metrekare sarfiyatını da sorun.

Kaynaklar

Su yalıtımında kullanılan ürün gruplarını yalıtım ürünleri sayfamızda inceleyebilir, projenizle ilgili sorular için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Genel Müdürlük
Fabrika