Kısaca: Taş yünü mü EPS mi sorusunun cevabı, levhanın nereye uygulanacağına bağlıdır. Yangına tepki sınıfı ve ses yalıtımı öncelikliyse taş yünü, hafiflik ve kolay uygulama öncelikliyse EPS öne çıkar. Toprakla temas eden, su ve yük alan temel, perde duvar ve teras çatı gibi yerlerde ise XPS tercih edilir. Üç malzemenin ısıl iletkenlik değerleri birbirine yakındır.
- Taş yünü: Mega teknik föylerine göre yangına tepki sınıfı A1’dir, yani hiç yanmaz. Lifli yapısı sesi sönümler; EPS’e göre ağırdır ve uygulamada daha çok emek ister.
- EPS: Hafiftir ve kolay kesilir. Gri (karbonlu) tiplerde λD değeri 0,031 W/mK’ye kadar düşer; yangına tepki sınıfı E’dir, yani yanıcıdır.
- XPS: Uzun süreli su emmesi hacimce %0,7’yi geçmez, basma dayanımı 300 kPa’ya kadar çıkar. Yangına tepki sınıfı E’dir; temel, perde duvar ve teras çatıda öne çıkar.
Bu üç malzeme dış cephe mantolamasında, çatıda ve döşemede yan yana kullanılır; ancak hammaddeleri, hücre yapıları ve sahadaki davranışları farklıdır. Yazıdaki değerler Mega Yalıtım’ın taşyünü, EPS ve XPS teknik föylerinden (TDS) alındı ve her biri ürün tipiyle birlikte verildi. Malzemelerin ayrıntılı tanımı için taş yünü nedir, EPS nedir ve XPS nedir sorularını yanıtlayan rehberlerimize bakabilirsiniz.
Taş yünü ve EPS farkı nedir?
Taş yünü ile EPS arasındaki temel fark hammaddededir: taş yünü kayaç kökenli mineral bir lif, EPS ise polistirenden üretilen hafif bir köpüktür. Isı yalıtımında birbirine yakın sonuç verseler de yangın davranışı, ses yalıtımı, ağırlık ve buhar geçirgenliği bakımından ayrışırlar.
- Taş yünü (taşyünü): Bazalt gibi volkanik kayaçların yüksek sıcaklıkta eritilip life dönüştürülmesiyle elde edilen mineral yündür. Mega’nın taşyünü levhaları TS EN 13162+A1 standardına göre üretilir; teknik föylerde yangına tepki sınıfı A1, su buharı difüzyon direnci μ = 1 olarak beyan edilir.
- EPS (genleştirilmiş polistiren, strafor): Polistiren tanelerinin genleştirilip blok hâlinde kalıplanmasıyla üretilir; hacminin büyük bölümü hava dolu hücrelerden oluşur. Mega EPS levhalarının değerleri TS EN 13163’e göre beyan edilir; bloklar 7 gün dinlendirildikten sonra levhaya kesilir, levhalar da 21 gün dinlendirilir.
- XPS (ekstrüde polistiren): Yine polistirenden, ancak ekstrüzyon yoluyla üretilir. Homojen ve kapalı hücreli yapısı ona EPS’ten daha düşük su emmesi ve daha yüksek basma dayanımı kazandırır; ürün standardı TS EN 13164’tür.
EPS, XPS ve taşyünü karşılaştırması: teknik değerler ne gösteriyor?
Mega teknik föylerine göre üç malzemenin λD değerleri 0,031 ile 0,042 W/mK arasında toplanır; asıl fark yangına tepki sınıfında, su emmesinde ve basma dayanımında ortaya çıkar. Aşağıdaki tablo, mantolama ve toprak altı uygulamalarında kullanılan Mega ürün tiplerinin beyan değerlerini bir arada gösterir.
| Özellik | Taşyünü (Mega SW) | EPS (Mega EPSW ve EPSG) | XPS (MEGA XPS) |
|---|---|---|---|
| Ürün standardı | TS EN 13162+A1 | TS EN 13163 | TS EN 13164 |
| Isıl iletkenlik λD (W/mK) | ≤0,037 (SW F150, F120, PLUS, ULTRA); ≤0,035 (SW-35L) | 0,034–0,042 (beyaz EPSW); 0,031–0,036 (gri EPSG) | 0,035 (T1500, T2000, T3000); 0,036 (T2500) |
| Yangına tepki sınıfı (TS EN 13501-1) | A1 | E | E |
| Basma dayanımı | 25–55 kPa, CS(10/Y), mantolama tiplerinde | 30–120 kPa, CS(10), tipe göre | 150–300 kPa, CS(10\Y), tipe göre |
| Su emmesi | Kısa süreli ≤1 kg/m², uzun süreli ≤3 kg/m² (kısmi daldırma) | Uzun süreli hacimce %2–6 (tam daldırma) | Uzun süreli hacimce ≤%0,7 (tam daldırma) |
| Kullanım sıcaklığı | En fazla +750 °C | -50 / +70 °C | -50 / +75 °C |
| Yoğunluk | 150 kg/m³ (SW F150), 120 kg/m³ (SW F120) | Teknik föyde verilmiyor | Teknik föyde verilmiyor |
| Levha ebadı | 1200 x 600 mm | 1000 x 500 mm | 1200 x 600 mm |
| Tipik kullanım | Mantolama, giydirme cephe, ara bölme, yüzer döşeme, teras çatı | Mantolama, çatı ve döşeme yalıtımı, asmolen | Temel ve perde duvar, teras çatı, döşeme altı, mantolama (kanallı tip) |
Kaynak: Mega SW F150, F120, PLUS, ULTRA ve SW-35L; EPS 30W–EPS 120W ve EPS 30P-G–EPS 70 G; MEGA XPS T1500–T3000 teknik föyleri. Su emmesi değerleri farklı deney yöntemleriyle beyan edildiğinden malzemeler arasında birebir kıyaslanmaz; yine de XPS’in tam daldırmada hacimce %0,7’yi aşmayan değeri, toprak altında neden tercih edildiğini açıklar.
Tablodaki değerler, ürün standartlarının tanımladığı beyan değerleridir. TS EN 13162, TS EN 13163 ve TS EN 13164 sırasıyla taşyünü, EPS ve XPS ısı yalıtım ürünlerinin ürün standartlarıdır; λD de 10 °C’de belirlenen beyan edilmiş ısıl iletkenliktir. Avrupa’da Yapı Malzemeleri Yönetmeliği (CPR), yapı malzemelerinin performansını değerlendirmek için uyumlaştırılmış kurallar ve ortak bir teknik dil öngörür.
Isı yalıtımında taş yünü mü EPS mi daha iyi?
Isı yalıtımında beyaz EPS ile taş yünü birbirine çok yakındır; gri (karbonlu) EPS ise aynı kalınlıkta biraz daha yüksek ısıl direnç sağlar. Sonucu malzemenin adı değil, ürün tipinin λD değeri ve uygulanan kalınlık belirler.
λD, yani beyan edilen ısıl iletkenlik değeri ne kadar düşükse levha ısıyı o kadar zor iletir. Bir levhanın ısıl direnci (R), kalınlığın λD’ye bölünmesiyle bulunur: R = d / λD. Aşağıdaki tabloda bu hesap, 10 cm kalınlık için Mega teknik föylerindeki λD değerleriyle yapıldı.
| Ürün tipi | λD (W/mK) | 10 cm’de ısıl direnç R (m²K/W, yaklaşık) |
|---|---|---|
| Mega SW F150 taşyünü mantolama levhası | 0,037 | 2,7 |
| Mega EPS 50W beyaz EPS | 0,040 | 2,5 |
| MEGA XPS T3000 | 0,035 | 2,9 |
| Mega EPS 70 G gri EPS | 0,031 | 3,2 |
Aradaki fark kalınlıkla kapatılabilir. λD değeri 0,037 olan bir taşyünü levhanın, 10 cm’lik EPS 70 G ile aynı ısıl direnci vermesi için yaklaşık 12 cm olması gerekir. Binada kullanılacak kalınlık ise TS 825’e göre hazırlanan ısı yalıtım projesinde belirlenir. Kalınlık konusunu mantolama kaç cm olmalı yazımızda, λ kavramını ısı iletim katsayısı rehberimizde, beyaz ve gri EPS’in kendi aralarındaki farkı da gri EPS mi beyaz EPS mi yazımızda anlattık.
Yangın güvenliğinde taş yünü ile EPS arasındaki fark nedir?
Yangın davranışında üç malzeme net biçimde ayrılır: Mega teknik föylerine göre taşyünü levhalar TS EN 13501-1’e göre A1 sınıfındadır, EPS ve XPS levhalar ise E sınıfındadır. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, A1 sınıfını “hiç yanmaz”, E sınıfını ise “normal alevlenici” grubunda sayar.
EPS levhalar için zaman zaman kullanılan “zor alevlenici” ifadesi bu nedenle yanlıştır: yönetmelikte zor alevlenici grubu esas olarak B ve C sınıflarından oluşur, E sınıfı bu grupta yer almaz. EPS ve XPS yanıcı malzemelerdir. Taşyünü levhaların teknik föydeki en yüksek kullanım sıcaklığı ise +750 °C’dir.
A1 sınıfı levhanın kendisine aittir. Cephedeki mantolama sisteminin yangın davranışı ise yapıştırıcı, sıva ve file gibi bileşenlerle birlikte, sistem olarak değerlendirilir.
Bina yüksekliği malzeme seçimini nasıl etkiler?
Yönetmeliğin 27. maddesine göre bina yüksekliği 28,50 metreyi aşan binalarda dış cephe zor yanıcı malzemeden olmalıdır. Yönetmelik bu grubu A2-s1,d0 sınıfına karşılık getirir; E sınıfındaki EPS ve XPS bu koşulu sağlamaz. Diğer binalarda cephenin en az zor alevlenici olması istenir. Levha, yapıştırıcı, dübel, file ve sıvadan oluşan ısı yalıtım sisteminin de akredite bir laboratuvarca sistem olarak sertifikalandırılması şarttır. Yönetmelik cephenin zor alevlenici “malzeme veya sistemden” oluşabileceğini öngördüğü için, 28,50 metrenin altındaki binalarda E sınıfı EPS levhanın tek başına sınıfına değil, sertifikalı sistemin sınıfına bakılır.
Zor alevlenici malzeme veya sistemle kaplanan ve yüksekliği 28,50 metrenin altında kalan binalarda, zemin kotundan itibaren 1,5 metrelik bölüm hiç yanmaz malzemeyle kaplanır. Bina yüksekliği 6,50 metreyi geçiyorsa pencere ve benzeri boşlukların yan kenarlarında en az 15 cm, üst kenarında en az 30 cm genişliğinde hiç yanmaz bariyer yapılır. A1 sınıfı taşyünü levhalar bu bant ve bariyerler için uygun bir seçenektir; bu yüzden EPS ile mantolanan cephelerde de taşyünü malzeme listesine girebilir.
Bu bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; projeye özgü karar yetkili mühendis ve yangın danışmanıyla verilmelidir. Taşyünü levhaların yüksek sıcaklıktaki davranışını taş yünü yanar mı yazımızda ayrıntılı anlattık.
Ses açısından taş yünü mü köpük mü?
Ses yalıtımında taş yünü öndedir: lifli ve açık gözenekli yapısı ses enerjisini sönümler. EPS ve XPS ise rijit, kapalı hücreli köpüklerdir ve esas olarak ısı yalıtımı için kullanılır.
Bu yüzden taşyünü levhalar ara bölme duvarlarda ve yüzer döşemelerde ses yalıtımı amacıyla da kullanılır; Mega’nın taşyünü mantolama levhası da ürün sayfasında ısı ve ses yalıtımı için tanımlanır. Taşyünü ve alçı plakadan oluşan Mega DesiWool W15 panelle ISO/IEC 17025 akrediteli bir laboratuvarda yapılan deneylerde, duvarın tek yüzüne uygulamada R’w 29 dB, iki yüzüne uygulamada R’w 42 dB ölçüldü (EN ISO 10140-2 ve EN ISO 717-1).
EPS levhalar, ürün sayfalarına göre yüzer döşemelerde darbe sesine karşı da kullanılır. Duvardan geçen hava doğuşlu sesin azaltılması öncelikli olduğunda ise taşyünü esaslı çözümler tercih edilir.
Nemli ve yük alan yerlerde taş yünü mü XPS mi?
Toprakla temas eden, suya ve yüke maruz kalan yerlerde XPS, taş yününe göre daha uygundur. MEGA XPS levhaların uzun süreli su emmesi hacimce %0,7’yi aşmaz, basma dayanımı da tipe göre 150 ile 300 kPa arasındadır.
Mega’nın ürün sayfalarına göre düz XPS levha teras çatılarda, toprak altı perde duvarlarda, toprakla temas eden temellerde ve döşeme altında; pürüzlü kanallı XPS ise mantolamada, kolon-kiriş yalıtımında, temellerde ve perde duvarlarda kullanılır. XPS’in su emmesi düşüktür ama bir su yalıtım malzemesi değildir; temel ve perde duvarlarda su yalıtım katmanıyla birlikte uygulanır.
Taş yünü ise buhar geçirgendir (μ = 1) ve kısa süreli su emmesi ≤1 kg/m² ile sınırlıdır. Bu sayede cephede duvardaki su buharı dışarı çıkabilir, ama taş yünü sürekli suya veya toprağa maruz kalacak yerler için seçilen bir malzeme değildir. Teras çatıda ise iki malzemenin de kendi tipi vardır: çatı katmanlarının düzenine göre taşyünü teras çatı levhası (30–70 kPa) ya da düz XPS levha seçilir.
XPS ile EPS arasında da benzer bir ayrım vardır: ikisi de polistiren esaslıdır ve yangına tepki sınıfları E’dir, ancak XPS’in düşük su emmesi ve yüksek basma dayanımı onu toprak altına daha uygun kılar. Mantolamada iki malzeme de kullanılabilir. Ayrıntılı ikili karşılaştırmayı XPS mi EPS mi yazımızda bulabilirsiniz.
Maliyet ve uygulama açısından hangisi daha kolay?
Uygulama kolaylığında ve malzeme maliyetinde genellikle EPS öndedir. Taşyünü daha ağır olduğu için taşıma, kesim ve montajda daha fazla emek ister; ancak toplam maliyeti yalnızca levha belirlemez.
Bir mantolama işinin maliyetine yapıştırıcı, dübel, file, sıva, iskele ve işçilik de girer. EPS ile mantolanan bir cephede bunlara yönetmeliğin istediği zemin bandı ve, bina yüksekliği 6,50 metreyi aşıyorsa, pencere bariyerleri de eklenir. Bu bant ve bariyerler hiç yanmaz malzemeden yapılır. Bu yüzden karşılaştırmayı levha başına değil, cephenin tamamı ve binanın beklediği yangın ve ses performansı üzerinden yapmak daha doğru sonuç verir.
Mantolamada üç levha da aynı mantıkla, levha yapıştırıcısı ve dübelle sabitlenir. Mega’nın ısı yalıtım levha yapıştırıcısı MTA-3333’ün teknik föyü, ürünün taşyünü, EPS ve XPS levhalar için kullanılabildiğini belirtir; metrekareye 3–5 kg yapıştırıcı harcanır.
MegaUsta’dan uygulama notu: Yüzey düzse levha yapıştırıcısını levhanın arkasına taraklı malayla, düz değilse öbekler hâlinde sürün. Dübelleri en erken 24 saat sonra çakın, file ve sıvaya en az 2 gün sonra geçin. Doğrudan güneşte, yağmurda ve kuvvetli rüzgârda uygulama yapmayın; XPS levhaları şantiyede güneş ışığından koruyun. Taşyünü keserken eldiven ve toz maskesi kullanın.
Mantolama için hangi malzeme seçilmeli?
Mantolama için malzeme seçimi bina yüksekliğine, uygulama yerine ve beklenen yangın ve ses performansına göre yapılır; her bina için geçerli tek bir cevap yoktur. Aşağıdaki tablo sık karşılaşılan durumları özetler.
| Bina veya uygulama yeri | Öne çıkan malzeme | Gerekçe |
|---|---|---|
| Bina yüksekliği 28,50 m’yi aşan binaların dış cephesi | Taşyünü mantolama levhası | Dış cephe zor yanıcı malzemeden olmalıdır; EPS ve XPS E sınıfıdır. |
| Yüksekliği 28,50 m’ye kadar olan konut ve ticari binalar | Beyaz veya gri EPS ya da taşyünü | EPS hafif ve kolay uygulanır; EPS cephe sertifikalı sistem olarak yapılır, zemin kotunda hiç yanmaz bant ve gereken yerlerde pencere bariyerleri bulunur. |
| Trafiğe bakan, ses önceliği olan cepheler | Taşyünü mantolama levhası | Lifli yapı sesi sönümler; ürün ısı ve ses yalıtımı için tanımlanır. |
| Bodrum, temel ve toprak altı perde duvar | XPS (pürüzlü kanallı veya düz) | Uzun süreli su emmesi hacimce ≤%0,7, basma dayanımı 150–300 kPa. |
| Teras çatı | Düz XPS levha veya taşyünü teras çatı levhası | Seçim çatı katmanlarının düzenine ve yüke göre yapılır. |
| Kalınlığın sınırlı tutulmak istendiği cepheler | Gri EPS | λD 0,031–0,036 W/mK ile aynı kalınlıkta daha yüksek ısıl direnç verir. |
Mantolamanın ne olduğu ve hangi katmanlardan oluştuğu mantolama nedir yazımızda, diğer cephe çözümleri ise dış cephe yalıtım çeşitleri rehberimizde anlatılıyor.
Bu malzemelerin Mega ürün gamındaki karşılıkları nelerdir?
Mega Insulation Solutions (Mega Yalıtım), genel müdürlüğü İstanbul Kavacık’ta, fabrikası Elazığ’da bulunan Türk yalıtım malzemeleri üreticisidir ve taşyünü, XPS ve EPS ısı yalıtım levhalarını Mega markasıyla sunar. Karşılaştırmadaki malzemeler Mega ürün gamında şu ürünlerle karşılanır:
- Taşyünü: taşyünü mantolama levhası (MEGA SW F150, F120, PLUS, ULTRA ve SW-35L tipleri; λD ≤0,037 veya ≤0,035 W/mK, yangına tepki sınıfı A1).
- Beyaz EPS: beyaz EPS mantolama levhası (EPSW; EPS 30W’den EPS 120W’ye kadar tipler, beyan edilen λD 0,034–0,042 W/mK).
- Gri EPS: gri EPS mantolama levhası (EPSG; EPS 30P-G’den EPS 70 G’ye kadar tipler, λD 0,031–0,036 W/mK).
- XPS: XPS düz levha ve kanallı XPS (MEGA XPS T1500, T2000, T2500 ve T3000; basma dayanımı 150–300 kPa).
Sıkça Sorulan Sorular
Mantolamada taş yünü mü EPS mi daha iyi?
Hangisinin daha iyi olduğu binaya göre değişir. Bina yüksekliği 28,50 metreyi aşıyorsa dış cephede zor yanıcı malzeme gerektiği için taşyünü kullanılır. Daha alçak binalarda EPS hafifliği ve kolay uygulanmasıyla öne çıkar; ses yalıtımı ve A1 yangına tepki sınıfı isteniyorsa taşyünü tercih edilir. Isı yalıtımında ikisi birbirine yakındır, kalınlığı ise ısı yalıtım projesi belirler.
Yangına tepki sınıfı açısından taş yünü, EPS ve XPS nasıl ayrılır?
Mega teknik föylerine göre taşyünü levhalar TS EN 13501-1’e göre A1 sınıfındadır ve yönetmelikte hiç yanmaz malzeme sayılır. EPS ve XPS levhalar ise E sınıfındadır, yani normal alevlenici ve yanıcı malzemelerdir. Sınıfların anlamını ve yönetmelikteki karşılıklarını yalıtım malzemesi yangın sınıfı yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.
Taş yünü ve EPS aynı kalınlıkta aynı yalıtımı sağlar mı?
Tam olarak sağlamaz; sonucu ürün tipinin λD değeri belirler. Beyaz EPS ile taşyünü mantolama levhalarının değerleri birbirine yakındır, gri EPS ise aynı kalınlıkta daha yüksek ısıl direnç verir. Örneğin 10 cm kalınlıkta Mega SW F150 taşyünü yaklaşık 2,7, EPS 70 G ise yaklaşık 3,2 m²K/W ısıl direnç sağlar. Aynı sonucu almak için taşyünü levha biraz daha kalın seçilir.
Yüksek binalarda hangi yalıtım malzemesi kullanılmalı?
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik’te dış cephe için belirleyici eşik 28,50 metredir: bina yüksekliği bu değeri aşan binalarda cephe zor yanıcı malzemeden olmalıdır. E sınıfındaki EPS ve XPS bu koşulu sağlamadığı için bu binaların cephesinde A1 sınıfı taşyünü levhalar kullanılır. Kesin malzeme ve sistem seçimi, projeyi hazırlayan mühendis ve yangın danışmanıyla birlikte yapılmalıdır.
Taş yünü EPS’ten neden daha ağırdır?
Taş yünü mineral liflerden oluşan, yoğunluğu yüksek bir malzemedir; EPS ise hacminin büyük bölümü hava dolu hücrelerden oluşan bir köpüktür. Mega teknik föylerine göre SW F150 mantolama levhasının yoğunluğu 150 kg/m³, SW F120’nin ise 120 kg/m³’tür. Bu kütle taşyününün sesi sönümlemesine katkı verir, ancak taşıma ve montajda daha fazla emek ve özenli sabitleme gerektirir.
Kaynaklar
- Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, Resmî Gazete 19.12.2007, Sayı 26735 (Madde 4, Madde 27 ve Ek-2/Ç), mevzuat.gov.tr
- Avrupa Komisyonu: Yapı Malzemeleri Yönetmeliği (Construction Products Regulation, CPR)
- Mega SW F150 taşyünü mantolama levhası teknik föyü (PDF)
- Mega EPS 40W, 40U-W ve 50W beyaz EPS levha teknik föyü (PDF)
- Mega EPS 50 G, 60 G ve 70 G gri EPS levha teknik föyü (PDF)
- MEGA XPS T3000 teknik föyü (PDF)
- Mega Yalıtım Dokümanlar sayfası: teknik föyler ve belgeler
Taşyünü, EPS ve XPS arasında karar verirken bina yüksekliğini, uygulama yerini ve ısı yalıtım projesindeki kalınlığı birlikte değerlendirin. Ürün tiplerinin teknik föylerine taşyünü, EPS levha ve XPS levha sayfalarımızdan ulaşabilir, uygulamayla ilgili sorularınız için iletişim sayfamızdan teknik ekibimize yazabilirsiniz.
Son güncelleme: 30 Ekim 2026. Hazırlayan: Mega Yalıtım Teknik Ekibi.
