XPS mi EPS mi? Farkları ve Hangi Levha Nerede Kullanılmalı

Temmuz 10, 2026

Kısaca: XPS mi EPS mi sorusunun cevabı levhanın kullanılacağı yere bağlıdır. Toprakla temas eden temel ve bodrum duvarlarında, ters teras çatıda ve yük altındaki döşemelerde suyu az emen ve basınca dayanıklı XPS seçilir. Dış cephe mantolamasında ise hafif EPS levhalar öne çıkar. İki malzeme de polistirendir ve ikisi de yanıcıdır.

XPS (ekstrüde polistiren) ve EPS (genleştirilmiş polistiren, halk arasında strafor) aynı hammaddeden farklı yöntemlerle üretilen ısı yalıtım levhalarıdır. Isıl iletkenlikleri birbirine yakındır; asıl fark üretim yönteminde ve bunun sonucu olarak su emme ile basma dayanımında ortaya çıkar. Malzemelerin tanımını ve bütün kullanım alanlarını XPS nedir ve EPS nedir yazılarımızda ayrıntılı anlattık; bu yazı iki levhayı aynı sorular üzerinden karşılaştırıyor.

XPS mi EPS mi: hangisi nerede kullanılır?

XPS nemin ve basıncın bulunduğu yerlerde, EPS ise cephe ve tavan gibi suyla ve yükle sürekli karşılaşmayan yüzeylerde kullanılır. Mega ürün sayfalarındaki kullanım alanlarına göre genel çerçeve şöyledir:

Temel ve toprak altı duvarlar: XPS. Mega XPS Düz ve Pürüzlü Kanallı levhaların kullanım alanları arasında toprakla temas eden temeller ve perde duvarlar sayılır.
Teras çatı ve döşeme: İki levha da kullanılır; yük ve nem arttıkça basma sınıfı yüksek XPS tercih edilir.
Dış cephe mantolaması: EPSW beyaz veya EPSG gri EPS mantolama levhası; sıvalı sistemde XPS kullanılacaksa pürüzlü kanallı yüzeyli levha.
Tavan, çıkma, asmolen ve yüzer döşeme: EPS. Bu uygulamalar EPS mantolama levhalarının ürün sayfasındaki kullanım listesinde yer alır.

Hangi alanda kullanılırsa kullanılsın iki levha da yanıcıdır. Mega teknik föylerinde XPS ve EPS levhaların yangına tepki sınıfı TS EN 13501-1’e göre E olarak verilir. Bu sınıf, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik’te “normal alevlenici” grubuna karşılık gelir.

Üretim farkı: genleştirme ve ekstrüzyon

İki levha da polistirenden yapılır; ayrım, hammaddenin köpüğe dönüştürülme biçimindedir. XPS’te ekstrüzyonla elde edilen kapalı hücreli yapı, levhanın düşük su emmesinin temelidir.

EPS nasıl üretilir?

EPS, genleşebilir polistiren tanelerden üretilir. Taneler buharla şişirilip kalıpta birbirine kaynaştırılır; levhalar, bu şekilde elde edilen bloklardan istenen kalınlıkta kesilir. Mega EPS teknik föylerine göre bloklar 7 gün, kesilen levhalar 21 gün dinlendirilir. Mega’nın EPSW ve EPSG levhaları 500 x 1000 mm ebatta ve 10–100 mm kalınlık aralığında üretilir.

XPS nasıl üretilir?

XPS’te polistiren granüller ekstrüder adı verilen makinede yüksek sıcaklıkta eritilir ve ekstrüzyonla köpük levhaya dönüştürülür. Bu yöntem kapalı hücreli bir köpük yapısı verir. Mega XPS levhalar 600 x 1200 mm ebatta, tipine göre 20–80 mm ya da 20–120 mm kalınlıkta üretilir. Yüzey düz, pürüzlü kanallı veya parke altı; kenar ise düz ya da lambalı olabilir.

XPS ile EPS arasındaki teknik fark nedir?

XPS’i EPS’ten ayıran iki teknik değer su emme ve basma dayanımıdır; ısıl iletkenlikte ise iki malzeme birbirine yakındır. Mega Insulation Solutions (Mega Yalıtım), genel müdürlüğü İstanbul Kavacık’ta, fabrikası Elazığ’da bulunan bir Türk yalıtım malzemeleri üreticisidir ve XPS ile EPS levhaların ikisini de üretir. Aşağıdaki tablo bu levhaların teknik föy değerlerini tip adlarıyla yan yana verir.

Özellik	Mega XPS (T1500–T3000)	Mega EPSW beyaz EPS	Mega EPSG gri EPS
Ürün standardı	TS EN 13164	TS EN 13163	TS EN 13163
Üretim yöntemi	Ekstrüzyon	Genleştirme, bloktan kesim	Genleştirme, bloktan kesim; karbon/grafit takviyeli
Isıl iletkenlik, λD (W/mK)	0,035 (T1500, T2000, T3000); 0,036 (T2500)	0,034–0,042 (tipe göre)	0,031–0,036 (tipe göre)
Basma dayanımı (kPa)	150 / 200 / 250 / 300 (T1500 / T2000 / T2500 / T3000)	30–120 (EPS 30W–EPS 120W)	30–70 (tipe göre)
Uzun süreli su emme, WL(T)	≤ %0,7	%2–6	%4–6
Levha ebadı	600 x 1200 mm	500 x 1000 mm	500 x 1000 mm
Kalınlık	20–80 mm (T1500, T2000); 20–120 mm (T2500, T3000)	10–100 mm	10–100 mm
Kullanım sıcaklığı	−50 / +75 °C	−50 / +70 °C	−50 / +70 °C
Yangına tepki sınıfı (TS EN 13501-1)	E	E	E

Kaynak: Mega XPS T1500, T2000, T2500 ve T3000 ile EPSW ve EPSG teknik föyleri. EPS 30W tipinin föyünde λD beyanı bulunmadığından bu tip beyaz EPS aralığına katılmamıştır. Basma değerleri föylerde XPS için CS(10\Y), EPS için CS(10) koduyla verilir.

Tablonun öne çıkardığı ilk fark su emmedir: Mega XPS tiplerinde uzun süreli su emme %0,7’yi geçmezken EPS tiplerinde sınıfa göre %2 ile %6 arasındadır. Basma dayanımında XPS’in en düşük tipi olan T1500 (150 kPa), EPS mantolama levhalarının en yüksek tipi EPS 120W’nin (120 kPa) üzerindedir. Isıl iletkenlikte durum farklıdır: gri EPS tiplerinin λD değeri (0,031–0,036 W/mK) XPS’e yakın, bazı tiplerde ondan düşüktür. Bu yüzden XPS ile EPS arasında yalnızca ısı iletim katsayısı karşılaştırılarak seçim yapılmaz.

Nemli ve toprakla temas eden alanlarda neden XPS kullanılır?

Temel, bodrum ve toprak altındaki duvarlarda XPS kullanılır, çünkü bu bölgelerdeki levha toprak nemine ve toprak basıncına sürekli maruz kalır. XPS’in düşük su emmesi ve yüksek basma sınıfı bu koşullara uygundur.

Avrupa XPS levha üreticileri birliği EXIBA da toprakla temas eden yapı elemanlarında yalıtım malzemesinin yüksek nem ve basınca maruz kaldığını vurgular; birliğe göre suyun malzemeye nüfuz etmesi yalıtım malzemelerinin ısıl performansını olumsuz etkiler. XPS düz levha ürün sayfası toprak altı perde duvarları ve toprakla temas eden temel yalıtımını kullanım alanları arasında sayar; kanallı XPS de temellerde ve perde duvarlarda yapıştırmalı olarak kullanılır.

EPS’in bu alandaki sınırı su emmesidir. Mega EPS föylerinde uzun süreli su emme sınıfa göre %2–6 arasındadır ve EPSW ile EPSG ürün sayfalarının kullanım listesinde temel ya da toprak altı duvar yer almaz. Hangi levha seçilirse seçilsin, kalınlık binanın ısı yalıtım projesindeki hesapla belirlenir.

Mega XPS Düz levhanın temel ve toprak altı perde duvarlardaki kullanımını gösteren kesit çizimi — Mega XPS Düz levhanın kullanım alanları arasında toprakla temas eden temeller ve toprak altı perde duvarlar yer alır.

Mantolamada XPS mi EPS mi?

Dış cephe mantolamasında EPS levhalar öne çıkar; XPS kullanılacaksa sıvalı sistem için pürüzlü kanallı yüzeyli levha seçilir. Mega’nın EPS mantolama seçenekleri beyaz EPS mantolama levhası (EPSW) ve gri EPS mantolama levhasıdır (EPSG); iki ürün sayfasında da kullanım alanlarının ilk sırasında dış duvarların ısı yalıtımı yer alır. Föylere göre gri levhaların λD değeri beyaz levhalardan daha düşük bir aralıktadır.

XPS tarafında yüzey tipi belirleyicidir. Mega ürün sayfası, pürüzlü kanallı XPS’in kullanım alanları olarak dıştan ve içten mantolamayı, içten giydirmeyi ve kolon-kirişlerin ısı yalıtımını sayar. Düz yüzeyli XPS ise sıva gerektirmeyen cephelerde ve siding altında kullanılır.

Levhaların duvara yapıştırılmasında kullanılan ısı yalıtım levha yapıştırıcısı (MTA-3333), teknik föyüne göre taş yünü, EPS ve XPS levhalarla kullanılabilir. Sistemin bütün katmanlarını mantolama nedir yazımızda anlattık.

Dış duvarda EPSW beyaz mantolama levhası uygulamasını gösteren Mega kullanım alanı çizimi — EPSW beyaz mantolama levhasının ürün sayfasındaki ilk kullanım alanı dış duvarların ısı yalıtımıdır.

Döşemelerde ve teraslarda hangi levha seçilir?

Yük ve nemin birlikte bulunduğu teras çatılarda ve yoğun yük alan döşemelerde XPS, yükün sınırlı olduğu döşeme ve tavan uygulamalarında EPS kullanılabilir. Seçimi levhanın basma dayanımı sınıfı belirler.

Mega föylerinde XPS, T1500 tipinde 150 kPa’dan başlayıp T3000 tipinde 300 kPa’ya çıkan dört basma sınıfında yer alır. EPSW ve EPSG levhalarda ise basma dayanımı CS(10) koduyla 30 ile 120 kPa arasında verilir. XPS Düz ürün sayfası döşeme ve parke altı uygulamalarını sayar; EPS mantolama levhalarının kullanım listesinde ise döşemeler, tavanlar ve yüzer döşemelerde darbe sesi yalıtımı bulunur.

Ters teras çatıda yalıtım levhası su yalıtımının üstünde kalır ve hava koşullarına açıktır. EXIBA bu uygulamada XPS’in suya dayanıklılığını, boyutsal kararlılığını ve yük taşıma kapasitesini öne çıkarır. Levhanın taşıyacağı yük ve buna uygun tip, projeyi hazırlayan mühendis tarafından belirlenmelidir.

MegaUsta’dan uygulama notu: Teslim aldığınız levhaların tipini (ör. T3000 ya da EPS 100W) projede istenen basma sınıfıyla karşılaştırmadan uygulamaya başlamayın. XPS levhaları şantiyede uzun süre güneş altında bırakmayın; Mega XPS teknik föyleri levhaların güneş ışığından korunmasını, açıkta bekletilecekse UV engelleyici bir örtüyle kapatılmasını ister.

XPS mi EPS mi daha ekonomik? Maliyeti belirleyen etkenler

Bu sorunun tek bir cevabı yoktur; maliyeti levhanın tipi, kalınlığı, miktarı ve uygulanacağı yer birlikte belirler. Karşılaştırma yaparken şu etkenlere bakmak gerekir:

Gereken basma sınıfı: Proje 120 kPa’nın üzerinde bir basma dayanımı istiyorsa Mega’nın EPSW ve EPSG levha tipleri arasında bunun karşılığı yoktur. Karşılaştırma ancak aynı ihtiyacı karşılayan levhalar arasında anlamlıdır.
Kalınlık: Isıl direnç, levha kalınlığının λD değerine bölünmesiyle bulunur. λD değeri yüksek olan levhada aynı ısıl direnci elde etmek için daha kalın levha gerekir.
Uygulama yeri: Temel gibi sonradan ulaşılamayan bölgelerde levhayı değiştirmek pratikte mümkün değildir. Bu bölgelerde malzeme, ilk maliyetinden çok kullanım koşuluna uygunluğuna göre seçilmelidir.
Metraj ve tip çeşitliliği: Toplam miktar, kaç farklı kalınlık ve tip kullanılacağı ve teslim planı da toplam maliyeti etkiler.

Sağlıklı bir karşılaştırma için aynı ısıl direnci ve aynı basma sınıfını sağlayan XPS ve EPS seçenekleri yan yana değerlendirilmelidir.

Taş yünü ne zaman tercih edilir?

Yangına tepki sınıfının belirleyici olduğu cephelerde ve ses yalıtımının istendiği yerlerde XPS ve EPS yerine taş yünü değerlendirilir. Mega taş yünü teknik föylerine göre taş yünü levhaların yangına tepki sınıfı A1’dir; yönetmelikteki karşılığı “hiç yanmaz”dır. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, bina yüksekliği 28,50 metreyi aşan binalarda dış cephelerin zor yanıcı malzemeden olmasını ister; E sınıfı polistiren levhalar bu tanımın dışında kalır. Üç malzemeyi yan yana görmek için taş yünü mü EPS mi yazımıza, taş yünü levhaların yangındaki davranışı için taş yünü yanar mı yazımıza bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Temelde XPS mi EPS mi kullanılmalı?

Temelde ve toprakla temas eden duvarlarda XPS kullanılmalıdır. Mega XPS levhaların teknik föyündeki uzun süreli su emme değeri ≤%0,7’dir; EPS levhalarda bu değer sınıfa göre %2–6 arasındadır. XPS’in basma dayanımı da tipine göre 150–300 kPa aralığındadır. Levhanın kalınlığı ve tipi, binanın ısı yalıtım projesine ve beklenen yüke göre belirlenir.

XPS ve EPS levhalar hangi sıcaklık aralığında kullanılır?

Mega teknik föylerine göre XPS levhalar −50 / +75 °C, EPS levhalar −50 / +70 °C aralığında kullanılır. Bu sınırın üzerinde sıcaklığa maruz kalan yüzeylerde, örneğin sıcak tesisat borularında, polistiren yerine taş yünü ürünleri değerlendirilir. Mega taş yünü levha föylerinde azami kullanım sıcaklığı +750 °C olarak verilir.

Mantolamada XPS kullanılır mı?

Evet, ancak sıvalı mantolama sisteminde yüzeyi pürüzlü ve kanallı XPS levha kullanılır. Mega ürün sayfasına göre pürüzlü kanallı XPS dıştan ve içten mantolamada, içten giydirmede ve kolon-kirişlerin ısı yalıtımında yer alır. Düz yüzeyli XPS’in kullanım alanı ise sıva gerektirmeyen cepheler ve siding altıdır. Cephe mantolamasında daha sık kullanılan seçenek ise EPSW ve EPSG levhalardır.

XPS ve EPS levhanın yangına tepki sınıfı nereden öğrenilir?

Yangına tepki sınıfı, ürünün teknik föyünde TS EN 13501-1’e göre verilir. Mega XPS ve EPS levhaların föylerinde bu sınıf E’dir; yani iki malzeme de yanıcıdır ve Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik’teki karşılığı normal alevlenicidir. Sınıfların anlamını ve cephe kurallarını yalıtım malzemesi yangın sınıfı yazımızda ayrıntılı anlattık.

Isı yalıtımında XPS mi EPS mi daha iyidir?

Isı iletkenliği açısından ikisi arasında belirgin bir üstünlük yoktur. Mega föylerinde XPS tiplerinin λD değeri 0,035–0,036 W/mK, beyaz EPS tiplerinin 0,034–0,042 W/mK, gri EPS tiplerinin 0,031–0,036 W/mK’dir. Bu yüzden seçim λD’ye göre değil, levhanın maruz kalacağı nem ve yüke göre yapılır: nem ve basınç varsa XPS, cephe mantolamasında EPS öne çıkar.

Kaynaklar

Projeniz için uygun levha tipini seçerken XPS ısı yalıtım levhaları ve EPS levhalar sayfalarındaki teknik föylerden yararlanabilir, sorularınız için teknik ekibimize iletişim sayfamızdan ulaşabilirsiniz.