Kısaca: Asmolen, nervürlü (dişli) betonarme döşemelerde nervürlerin arasına, beton dökülmeden önce yerleştirilen hafif dolgu bloğudur. Yük taşımaz; dökümde nervürlerin kalıbını oluşturur ve tavanın alt yüzeyini düz bırakır. EPS’ten üretilen asmolen hafiftir, istenen kalınlıkta kesilebilir ve dolgu bölgesinde ısı geçişini azaltır; tavan ise alçı sıva ya da alçı panelle kaplanır.
Kaba inşaatta yalıtım kararları temelden başlar; temel ve perde duvar yalıtımı tamamlandıktan sonra sıra kat döşemelerine gelir. Döşemenin plak mı, nervürlü mü yapılacağına ve nervür aralıklarına statik proje karar verir. Malzemenin kendisi için EPS nedir yazımıza bakabilirsiniz.
Asmolen nedir?
Asmolen, nervürlerin (dişlerin) arasındaki boşluğu dolduran ve beton dökümünde nervürlerin yan kalıbı görevini gören bloktur. Beton döküldükten sonra sökülmez, yerinde kalır; bu yüzden şantiyede kayıp kalıp olarak da anılır.
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik de bu elemanı, yerinde dökülen dişli döşemeler için “dişlerin arasına konulan dolgu malzemesi” olarak anar. Döşeme yükünü blok değil, betonarme nervürler ve üstteki beton tabliye taşır.
Şantiyede “asmolen döşeme”, “asmolenli döşeme” ve “dolgulu dişli döşeme” adları aynı sistemi anlatır. Dolgu bloğunun malzemesi ise döşemenin ağırlığını, tavan uygulamasını ve ısıl davranışını etkiler.
Asmolenli (nervürlü) döşeme nasıl çalışır?
Asmolenli döşemede yükü nervürler taşır, asmolen ise nervürlerin arasını doldurur. Döşeme kalıbı düz kurulur, bloklar bu kalıbın üzerine aralarında nervür genişliği kadar boşluk kalacak biçimde dizilir ve beton hem bu boşluklara hem de blokların üstüne dökülür.
Kalıp söküldüğünde nervürlerin ve blokların alt yüzü aynı düzlemde kalır. Böylece tavan, asma tavana gerek kalmadan alçı sıva ya da alçı panelle kaplanabilecek düz bir yüzeye dönüşür. Katmanların görevleri şöyle özetlenebilir:
| Katman | Malzeme | Görevi |
|---|---|---|
| Üst beton tabliye | Betonarme | Döşemenin üst yüzeyini oluşturur, yükleri nervürlere dağıtır. |
| Nervür (diş) | Betonarme | Döşeme yükünü taşıyıcı kirişlere ve perdelere aktarır. |
| Asmolen bloğu | EPS, tuğla ya da hafif beton blok | Nervürler arasını doldurur, dökümde kalıp görevi görür; yük taşımaz. |
| Tavan kaplaması | Alçı sıva veya alçı panel | Bitmiş tavan yüzeyini oluşturur; Mega föyündeki yangın sınıfları bu kaplamalarla verilir. |
Nervürlerin aralığı, yüksekliği ve donatısı statik projede belirlenir; blok yüksekliği de bu kesite göre seçilir.
Asmolende EPS kullanmanın avantajları nelerdir?
EPS’in asmolende öne çıkan iki özelliği hafifliği ve bir ısı yalıtım malzemesi olmasıdır. Mega’nın ürün sayfasında EPS asmolen için 10–30 kg/m³ yoğunluk aralığı verilir; bu da blokların elle taşınmasını ve şantiyede kesilmesini kolaylaştırır.
- Hafiflik: Dolgu bölgesinin ağırlığı azalır. Bunun döşeme ve taşıyıcı sistem hesabına etkisini statik proje değerlendirir.
- Isı yalıtımına katkı: EPS dolgu bölgesinde ısı geçişini azaltır; nervürler ise bu katkıyı böler.
- Ölçüye göre kesim: Bloklar büyük ebatta üretilip istenen kalınlıkta kesilebildiği için döşeme yüksekliğine uygun dolgu elde edilir.
- Düz tavan: Kalıp söküldüğünde düzgün bir alt yüzey kalır; tavan doğrudan alçı sıva veya alçı panelle kaplanır.
EPS’in sınırları ise basma dayanımı ve yangın davranışıdır. Mega asmolen föyünde %10 deformasyondaki basma gerilmesi CS(10)30 seviyesinde, yani 30 kPa olarak beyan edilir; bloklara doğrudan basmak ezilmeye yol açabilir. EPS ile XPS’in genel farklarını XPS mi EPS mi rehberimizde karşılaştırdık.
Asmolen çeşitleri nelerdir?
Asmolen, dolgu malzemesine göre üç ana gruba ayrılır: EPS asmolen, pişmiş toprak (tuğla) asmolen ve hafif beton ya da bims esaslı dolgu blokları.
- EPS asmolen: Genleştirilmiş polistirenden (EPS, halk arasında strafor) üretilir. Hafiftir, kolay kesilir ve ısı yalıtımına katkı sağlar; yanıcı bir malzeme olduğu için tavan kaplamasıyla birlikte değerlendirilir.
- Tuğla asmolen: Pişmiş topraktan, delikli blok biçiminde üretilir. EPS’e göre çok daha ağırdır ve ısı yalıtım malzemesi sayılmaz.
- Hafif beton ve bims bloklar: Çimento esaslı dolgu bloklarıdır; ağırlıkları ve ısıl davranışları kullanılan agregaya göre değişir.
Dolgu bloğu yerine dökümden sonra sökülen kalıplarla yapılan dişli döşemelerde nervürler tavanda görünür kalır. Düz bir tavan isteniyorsa bu sistemde ayrıca asma tavan yapılır.
Mega Insulation Solutions (Mega Yalıtım), genel müdürlüğü İstanbul Kavacık’ta, fabrikası Elazığ’da bulunan Türk yalıtım malzemeleri üreticisidir ve EPS ürünlerini Megaboard markasıyla sunar. Mega’nın EPS asmolen blok ürünü 4000 x 1000 x 1000 mm bloklar halinde üretilir, siparişte istenen kalınlıkta kesilir.
Asmolenli tavanın yangın sınıfı nedir: levha mı, kaplamalı sistem mi?
EPS yanıcıdır; asmolen levha, Mega teknik föyüne göre TS EN 13501-1 kapsamında E sınıfıdır. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik E sınıfını normal alevlenici grubunda sayar. Bu yüzden asmolenli döşemenin yangın davranışı bloğun tek başına sınıfıyla değil, altındaki tavan kaplamasıyla birlikte değerlendirilir.
Yönetmeliğin 26. maddesi bu durumu ayrıca düzenler. Yerinde dökülen dişli döşemede normal alevlenici bir dolgu kullanılırsa, dolgu ile tavan kaplamasının birlikte oluşturduğu sistem, yönetmeliğin dolgu malzemesi için aradığı en düşük yangına tepki sınıfını ve gerekli yangına dayanım süresini sağlamalıdır. Bunun akredite bir laboratuvarca sertifikalandırılması ve sistem detayının ürünün piyasaya arz dokümanında yer alması gerekir.
| Durum | Yangına tepki (TS EN 13501-1) | Yangına dayanım (TS EN 13501-2) |
|---|---|---|
| Asmolen levha (kaplamasız) | E | Beyan yok |
| Alçı sıva tavan kaplamalı döşeme | B-s1,d0 | RE 90 / REI 90 |
| Alçı panel tavan kaplamalı döşeme | B-s1,d0 | RE 120 / REI 90 |
Kaynak: Mega EPS asmolen teknik bilgi föyü. Kaplamalı satırlar föyde tanımlanan tavan kaplamalı döşeme için verilen beyanlardır; bloğun kendi sınıfı E’dir.
Yönetmeliğin Ek-3/A tablosuna göre R yük taşıma kapasitesini, E bütünlüğü, I yalıtımı gösterir; yanındaki sayı dakika cinsinden süredir. RE 120 / REI 90, sistemin yük taşıma kapasitesini ve bütünlüğünü 120 dakika, bu iki ölçütü yalıtım ölçütüyle birlikte ise 90 dakika koruduğunu anlatır. B-s1,d0 ifadesinde s1 duman üretimi için en sıkı sınıfı, d0 ise yanan damla oluşmadığını gösterir.
Bu değerler föyde tanımlanan kaplamalı sistem için geçerlidir; kaplamasız bırakılan ya da başka bir malzemeyle kaplanan tavana aktarılamaz. Binanın kullanımına ve yüksekliğine göre gereken dayanım süresi projede belirlenir. Sınıfların anlamını yalıtım malzemesi yangın sınıfı yazımızda ayrıntılı anlattık.
Asmolenli döşeme nasıl yapılır?
Asmolenli döşeme; kalıbın kurulması, blokların dizilmesi, donatının yerleştirilmesi ve nervürlerle üst tabliyenin birlikte dökülmesiyle yapılır. Kalıp söküldükten sonra tavan kaplanır. Aşağıdaki sıra genel uygulamayı özetler; ölçüler ve donatı her zaman statik projeye göredir.
- Depolama: Mega föyüne göre bloklar güneş ışığından korunmalı ve mümkünse kapalı alanda depolanmalıdır. Dışarıda kalacaksa üzerlerine ultraviyole ışınları engelleyen bir örtü konur. Ürün sayfası ayrıca sudan korunmuş, az eğimli bir zeminde aynı hizadaki ahşap takozlar üzerinde istiflemeyi önerir.
- Kesim: Blok yüksekliği projedeki döşeme kesitine göre belirlenir ve sipariş bu kalınlıkla verilir. Kiriş, kolon ve tesisat boşlukları çevresindeki boy kesimleri şantiyede yapılır.
- Kalıp ve yerleşim: Düz kalıp kurulduktan sonra bloklar, aralarında projedeki nervür genişliği kadar boşluk kalacak şekilde düzgün sıralar halinde dizilir. Kirişlerin ve projede dolu gösterilen bölgelerin içine blok konmaz.
- Donatı: Nervür ve tabliye donatısı projeye göre yerleştirilir; paspayı takozları, donatı ile kalıp arasında gereken beton örtüsünü bırakır.
- Döküm öncesi kontrol: Nervür genişlikleri, blokların kalıba tam oturması ve kırık blok olup olmadığı kontrol edilir; kırık bloklar değiştirilir. Kalıp ve donatı kontrolleri yapı denetim sürecinin bir parçasıdır; bu süreci 4708 sayılı yapı denetimi kanunu yazımızda anlattık.
- Beton dökümü: Bloklara doğrudan basılmaması için işçiler ve pompa hortumu kalaslar üzerinden ilerler. Beton nervürlere ve blokların üstüne birlikte dökülür, vibratörle yerleştirilir.
- Tavan kaplaması: Kalıp söküldükten sonra tavan alçı sıva veya alçı panelle kaplanır. Föydeki yangın sınıfları bu iki kaplama için verildiğinden asmolenli tavan çıplak bırakılmaz.
MegaUsta’dan uygulama notu: Blokları kalıba dizdikten sonra döküm gününe kadar güneş altında uzun süre bırakmayın. Föy güneşten korumayı istiyor; dizim ile döküm arasını kısa tutmak, bu mümkün değilse blokların üstünü örtmek en pratik çözüm.
Asmolenli döşeme ısı yalıtımı yerine geçer mi?
Tek başına geçmez. EPS bloklar dolgu bölgesinde ısı geçişini azaltır, ancak betonarme nervürler ve kirişler döşemenin altından üstüne kesintisiz uzandığı için yalıtımı böler ve ısı köprüsü oluşturur.
Kışın dışarıya ya da ısıtılmayan bir hacme bakan asmolenli tavanda nervür hizaları blok hizalarından daha soğuk kalır. İç ortamdaki nemli hava bu soğuk yüzeylerde yoğuşabilir ve zamanla tavanda lekelenme ya da küf görülebilir. Döşemenin ısıl hesabında nervür ve blok bölgelerinin hangi değerlerle hesaba katılacağına ısı yalıtım projesi karar verir.
Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği, bina kabuğundaki döşeme, tavan ve duvar birleşimlerinin ısı köprüsü oluşmayacak şekilde yalıtılmasını ve ısı yalıtım projesinde ısı kaybeden yüzeylerdeki yoğuşmanın TS 825’e göre tahkik edilmesini ister. Bu yüzden açık geçit, ısıtılmayan bodrum ya da otopark üstü ve çatı arası altındaki döşemelerde nervürleri de örten kesintisiz bir yalıtım katmanı gerekir; kalınlığı ve döşemenin üstüne mi altına mı konacağı projede belirlenir.
Isıtılan iki kat arasındaki döşemede bu sorun daha az belirgindir. Mega’nın EPS levhaları ürün sayfalarına göre döşeme ve tavan yalıtımında da kullanılır; seçenekleri EPS levha ve blok ürünleri sayfasında bulabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Asmolen ile asmolenli döşeme aynı şey mi?
Hayır, ikisi aynı şey değildir. Asmolen, nervürlerin arasına konan dolgu bloğunun adıdır. Asmolenli döşeme ise bu blokların betonarme nervürler ve üst beton tabliyeyle birlikte oluşturduğu döşeme sistemidir. Şantiyede iki ifade çoğu zaman birbirinin yerine kullanılır; malzeme siparişinde bloğun kendisi, statik projede ise döşeme sistemi kastedilir.
Asmolen istenen kalınlıkta kesilebilir mi?
Evet, EPS asmolen istenen kalınlıkta kesilebilir. Mega’nın EPS asmolen blok ürünü büyük bloklar halinde üretilir ve kullanıcının istediği kalınlıkta kesilerek sunulur. Doğru kalınlık, statik projedeki döşeme kesitinden çıkar. Teknik föyde kalınlık toleransı T2 sınıfında beyan edilir; kiriş, kolon ve tesisat boşlukları çevresindeki boy kesimleri ise şantiyede yapılır.
EPS asmolen ile tuğla asmolen arasındaki fark nedir?
Temel fark malzemede ve ağırlıktadır. EPS asmolen genleştirilmiş polistirenden üretilir; hafiftir, kolay kesilir ve bir ısı yalıtım malzemesi olarak dolgu bölgesinde ısı geçişini azaltır. Tuğla asmolen pişmiş topraktır ve çok daha ağırdır. EPS yanıcı bir malzemedir, bu yüzden tavan kaplamasıyla birlikte değerlendirilir. Hangi dolgunun kullanılacağına statik projede karar verilir.
Asmolenli tavana sıva yapılır mı?
Evet, asmolenli tavan sıvanır ya da alçı panelle kaplanır. Mega asmolen föyü iki tavan sistemi için değer beyan eder: alçı sıva kaplamalı döşemede B-s1,d0 ve RE 90 / REI 90, alçı panel kaplamalı döşemede B-s1,d0 ve RE 120 / REI 90. Sıvanın EPS ve beton yüzeye tutunması için gereken astar ve file, kullanılacak sıvanın teknik föyüne göre seçilir.
Asmolenli tavana yalıtım nasıl tamamlanır?
Isı kaybeden döşemelerde nervürleri de örten kesintisiz bir yalıtım katmanı eklenerek tamamlanır. Asmolen dolgu bölgesinde ısı geçişini azaltır, fakat betonarme nervürler ısı köprüsü oluşturur. Açık geçit, ısıtılmayan bodrum veya çatı arası gibi alanlara bakan döşemelerde yalıtımın kalınlığı ve yeri, yoğuşma kontrolüyle birlikte TS 825’e göre hazırlanan ısı yalıtım projesinde belirlenir.
Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi: Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, resmî metin (Madde 26, Ek-2 ve Ek-3/A)
- Resmî Gazete: Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği (5 Aralık 2008, sayı 27075)
- Buildwise: EN 13501-2, yangına dayanım deney verileriyle sınıflandırma (standart künyesi)
- Mega EPS asmolen teknik bilgi föyü (PDF)
- Mega Dokümanlar: EPS belgeleri
Döşemeniz için blok kalınlığını ve tavan kaplamasını projeyle birlikte değerlendirmek isterseniz EPS asmolen blok sayfasındaki teknik föye bakabilir, sorularınızı iletişim sayfası üzerinden teknik ekibimize iletebilirsiniz.
