Yalıtım Standartları: TS EN 13162, 13163, 13164 ve 13500 Ne Anlatır?

Yalıtım standartları rehberinin kapağında MegaUsta maskotu ile Mega XPS, taşyünü ve EPS levhaları

Kısaca: Yalıtım standartları, ısı yalıtım ürünlerinin hangi özelliklerinin hangi deney yöntemiyle ölçüleceğini ve nasıl beyan edileceğini belirleyen kurallardır. TS EN 13162 taşyünü gibi mineral yün ürünleri, TS EN 13163 EPS’yi, TS EN 13164 XPS’i kapsar. TS EN 13500 ise tek bir levhayı değil, mineral yün esaslı mantolama sistemini bütün olarak tanımlar.

Bu kodlar ambalajda, teknik föyde (TDS) ve belgelerde karşınıza çıkar. Föydeki λD, CS(10) ya da WL(T) gibi değerleri doğru okumak da ürünün hangi standarda göre beyan edildiğini bilmekle başlar. Temel kavramlar için ısı yalıtımı nedir yazımıza bakabilirsiniz.

Yalıtım ürün standartları neyi düzenler?

Bir ürün standardı üç şeyi tanımlar: kapsadığı ürünü, üreticinin beyan etmesi gereken özellikleri ve bu özelliklerin ölçüldüğü deney yöntemlerini. Uygunluk değerlendirmesi, işaretleme ve etiketleme kuralları da standardın içindedir.

EN 13162 ve EN 13164’ün kapsam metinlerine göre bu standartlar, ürünün belirli bir uygulamaya uygun sayılması için gereken seviyeyi belirlemez; o seviyeler yönetmeliklerde ve diğer standartlarda yer alır. Örneğin dış duvarda gereken yalıtım kalınlığı TS 825 esas alınarak hazırlanan ısı yalıtım projesiyle bulunur; Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği bu projeyi zorunlu tutar. Yapı denetim sürecini 4708 sayılı yapı denetimi kanunu yazımızda anlattık.

Standart Kapsam Mega’da ilgili ürün Föydeki yangına tepki sınıfı
TS EN 13162 Fabrika yapımı mineral yün (MW) ürünler Taşyünü levhalar A1
TS EN 13163 Fabrika yapımı genleştirilmiş polistiren (EPS) ürünler EPSW ve EPSG mantolama levhaları E
TS EN 13164 Ekstrüzyonla üretilen polistiren köpük (XPS) ürünler MEGA XPS T1500–T3000 E
TS EN 13499 EPS esaslı dış cephe ısı yalıtım kompozit sistemleri (ETICS) Sistem standardı Sistem belgesinde
TS EN 13500 Mineral yün esaslı ETICS Sistem standardı Sistem belgesinde
TS EN 13501-1 Yangına tepki sınıflandırması Bütün yapı malzemeleri A1’den F’ye

Kaynak: standart künyeleri ve Mega teknik föyleri.

TS EN 13162: mineral yün (taşyünü) ürünleri

TS EN 13162, binalarda ısı yalıtımı için fabrikada üretilen mineral yün (MW) ürünlerin standardıdır. Kaplamalı ya da kaplamasız taşyünü levhalar bu standarda göre beyan edilir.

Yerinde uygulanan yalıtım ürünleri (EN 14064) ile bina tesisatı ve endüstriyel tesis yalıtımı ürünleri (EN 14303) kapsam dışıdır. Beyan ısıl direnci 0,25 m²K/W’nin altında ya da 10 °C’deki beyan ısıl iletkenliği 0,060 W/mK’nin üstünde olan ürünler de standarda girmez.

Mega taşyünü levhaları grup şirketi Megataş A.Ş. tarafından üretilir; föylerinde malzeme MW, standart TS EN 13162+A1 olarak yazılıdır. MEGA SW F150 föyünde λD ≤0,037 W/mK, kalınlık sınıfı T4, yangına tepki sınıfı A1 ve en yüksek kullanım sıcaklığı +750 °C beyan edilir. Bu tip taşyünü mantolama levhası sayfasında yer alır; diğer tiplere taşyünü levhalar kategorisinden ulaşabilirsiniz.

TS EN 13163 ve TS EN 13164: EPS ve XPS

TS EN 13163 fabrikada üretilen genleştirilmiş polistiren (EPS), TS EN 13164 ise ekstrüzyonla üretilen polistiren köpük (XPS) ürünleri kapsar. İkisi de beyan edilecek özellikleri, deney yöntemlerini ve işaretleme kurallarını tanımlar.

EN 13163 levha, rulo ve şekillendirilmiş EPS ürünlerini, EN 13164 ise lamba ve binili kenarlı olanlar dahil XPS levhaları kapsar. Yerinde uygulanan ürünler, tesisat yalıtımı ve inşaat mühendisliği uygulamaları her iki standartta da ayrı standartlara bırakılmıştır.

MEGA XPS T3000 föyünde basma dayanımı CS(10\Y)300, uzun süreli su emme WL(T)0,7 ve boyutsal kararlılık DS(23,90) ≤%2 olarak verilir. EPS 100W föyünde ise CS(10) 100 kPa ve WL(T) %3 yazılıdır. XPS tipleri arasındaki farkları XPS basınç dayanımı yazımızda topladık; ürün ayrıntıları XPS düz levha ve beyaz EPS mantolama levhası sayfalarındadır.

Temel ve perde duvarları ile teras çatısı kırmızıyla işaretlenmiş ev çizimi ve mavi Mega XPS levha paketi
Mega ürün sayfasına göre XPS düz levha teras çatılarda, toprak altı perde duvarlarda ve temellerde kullanılır.

TS EN 13499 ve TS EN 13500: mantolama sistemleri

TS EN 13499 EPS esaslı, TS EN 13500 ise mineral yün esaslı dış cephe ısı yalıtım kompozit sistemlerinin (ETICS) standardıdır. İkisi de levhayı yapıştırıcı, sıva ve file gibi bileşenlerle birlikte bir set olarak ele alır.

EN 13500 künyesine göre standart, yeni ya da mevcut duvarların dış yüzüne ve çıkma altı gibi alt yüzeylere uygulanan, beyan ısıl direnci en az 1 m²K/W olan sistemleri kapsar.

Ayrı bir sistem standardının nedeni açık: EN 13162 ve EN 13164, bu ürünlerin kullanıldığı sistemlerin performansını kapsamaz. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik de yalıtım malzemesi, yapıştırıcı, dübel, sıva filesi ve sıvadan oluşan sistemin akredite bir laboratuvarca sistem olarak sertifikalandırılmasını ister. Sistemin yapısı için mantolama rehberimize bakabilirsiniz.

Cephesinin bir bölümü mantolama katmanıyla işaretlenmiş ev çizimi ve beyaz Mega EPS mantolama levhası paketi
Mantolamada sistemin performansı levhanın föyünden değil, sistem belgesinden okunur.

TS EN 13501-1 sınıfı teknik föyde neyi gösterir?

TS EN 13501-1, yapı malzemelerini yangına tepkilerine göre A1, A2, B, C, D, E ve F olarak sınıflandırır. Duman üretimi s1–s3, yanma damlaları d0–d2 ek sınıflarıyla gösterilir.

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, döşeme dışındaki yapı malzemeleri için bu sınıfları şöyle karşılar: A1 hiç yanmaz, A2-s1,d0 zor yanıcı, D ve E normal alevlenici, F kolay alevlenici.

Mega teknik föylerinde taşyünü levhalar A1, EPS ve XPS levhalar E sınıfındadır; EPS ve XPS bu nedenle yanıcı malzemelerdir. Mantolamada levhanın sınıfı ile sistemin sınıfı farklı olabilir. Ayrıntılar yalıtım malzemelerinde yangın sınıfı ve taş yünü yanar mı yazılarımızda.

Teknik föyde standart kodları nasıl okunur?

Föydeki kısaltmalar, ürün standardının tanımladığı özelliklerin kodlarıdır. Harfler ölçülen özelliği, parantez içi deney koşulunu, yanındaki sayı da beyan edilen seviyeyi gösterir.

Kod Ne anlatır? Mega teknik föyündeki örnek
λD (W/mK) Beyan ısıl iletkenlik, 10 °C MEGA XPS T3000: 0,035 · EPS 100W: 0,036 · MEGA SW F150: ≤0,037
RD (m²K/W) Beyan ısıl direnç; kalınlık / λD MEGA XPS T3000, 20–120 mm: 0,55–3,40
T sınıfı Kalınlık toleransı MEGA XPS T3000: T1 (-2/+3 mm) · EPS: T2 · Taşyünü: T4
CS(10) / CS(10\Y) %10 deformasyondaki basma gerilmesi (kPa) MEGA XPS T3000: 300 · EPS 100W: 100
TR (kPa) Yüzeye dik çekme dayanımı MEGA SW F150: en az 10 · EPS 100W: 100
WL(T) / WL(P) Uzun süreli su emme (tam / kısmi daldırma) MEGA XPS T3000: WL(T)0,7 · EPS 100W: %3 · Taşyünü: WL(P) ≤3 kg/m²
DS Boyutsal kararlılık MEGA XPS T3000: DS(23,90) ≤%2 · Taşyünü: DS(70,-) ≤%1
μ Su buharı difüzyon direnci Mega taşyünü levhaları: 1
Yangına tepki TS EN 13501-1 sınıfı Taşyünü: A1 · EPS ve XPS: E

Kaynak: Mega teknik föyleri. Bir özelliğin karşısındaki NPD kısaltması, Yapı Malzemeleri Yönetmeliği’ndeki karşılığıyla “performans belirlenmemiştir” anlamına gelir; o özellik için değer beyan edilmemiştir. λD, RD ve U değeri ilişkisini ısı iletim katsayısı yazımızda anlattık.

MegaUsta’dan uygulama notu: Föyü okurken tip adını eşleştirin; aynı ürün ailesinde λD ve basma değerleri tipe göre değişir. Şartname 300 kPa basma dayanımı istiyorsa etikette ve föyde CS(10\Y)300 kodunu arayın.

TSE belgesi, CE işareti ve teknik föy arasındaki fark nedir?

Teknik föy üreticinin ürün bilgisidir ve belge geçerliliğini tek başına kanıtlamaz. Performans beyanı yasal beyandır, CE işareti bu beyana dayanarak üreticinin ürüne koyduğu işarettir, TSE belgesi ise ürünün bir standarda uygunluğunu Türk Standardları Enstitüsü’nün belgelendirmesidir.

Performans beyanı (DoP) nedir?

Performans beyanı (DoP), üreticinin yapı malzemesinin temel karakteristiklerine ilişkin performansını resmî olarak beyan ettiği belgedir. Yapı Malzemeleri Yönetmeliği’nin (305/2011/AB) 6. maddesine göre uyumlaştırılmış standart kapsamındaki malzeme için imalatçı, piyasaya arzda performans beyanı düzenler ve beyan edilen performansa uygunluktan sorumludur.

Yönetmeliğin 8. maddesine göre beyanda ürün tipinin referansı, performans değişmezliğinin değerlendirilmesi ve doğrulanması sistemi, uyumlaştırılmış standardın referans numarası ile yayım tarihi yer alır. Örneğin Mega’nın MegaLento SW performans beyanı TS EN 845-2’ye ve Sistem 3’e dayanır.

CE işareti ve TSE belgesi neyi gösterir?

CE işareti yalnızca performans beyanı düzenlenmiş yapı malzemesine konabilir; yönetmeliğin 10. maddesine göre imalatçı, işareti iliştirerek beyan edilen performansa uygunluğun sorumluluğunu üstlenir. Bu yüzden “CE belgeli” ifadesi yerine performans beyanını görmek gerekir. TSE belgesinde ise standart numarası, belge sahibi ve kapsamdaki ürün tipleri yazar; bunlar föydeki ürünle örtüşmelidir.

Yalıtım levhası belge kontrolü: 5 adım

  1. Standardı bulun: Etikette ve föyde standardı ve tip adını kontrol edin.
  2. Değerleri eşleştirin: Şartnamedeki λD, basma dayanımı ve yangına tepki sınıfını föydeki aynı tiple karşılaştırın.
  3. Kapsama bakın: Belgedeki üretici, marka ve ürün tipleri teslim edilen ürünle aynı olmalı.
  4. Geçerliliği sorgulayın: TSE belgelerini TSE’nin Online Sorgulamalar sayfasındaki “TSE’den Belgeli Firma Sorgulama” hizmetiyle kontrol edin; CE işaretli ürün için performans beyanını isteyin.
  5. Sistemi ayrıca sorun: Mantolamada TS EN 13499 ya da TS EN 13500 kapsamındaki sistem belgesini ayrıca isteyin.

Mega ürünlerinin teknik föylerine ve belgelerine nereden ulaşılır?

Mega ürünlerinin föyleri ve belgeleri Mega teknik dokümanları sayfasında ürün grubuna göre listelenir. Belgeler belirli sürelerle düzenlendiği için sipariş öncesinde güncel belgeyi teyit etmenizi öneririz.

Mega Yalıtım (Mega Insulation Solutions), genel müdürlüğü İstanbul Kavacık’ta, fabrikası Elazığ’da bulunan bir Türk yalıtım malzemeleri üreticisidir; taşyünü, XPS ve EPS levhalarını Mega markasıyla sunar. USEON tarafından sağlanan ve CO₂ köpürtme teknolojisi kullanan XPS hattıyla ilgili bilgiler Mega XPS üretim hattı haberindedir.

Sıkça Sorulan Sorular

TS EN 13500 nedir?

TS EN 13500, mineral yün esaslı dış cephe ısı yalıtım kompozit sistemlerinin (ETICS) standardıdır. Levhayı yapıştırıcı, sıva ve file gibi bileşenlerle birlikte set hâlinde ele alır ve beyan ısıl direnci en az 1 m²K/W olan sistemleri kapsar. Taşyünü levhanın kendisi TS EN 13162’ye, EPS esaslı sistemler TS EN 13499’a göre değerlendirilir.

TS EN 13164 hangi ürünleri kapsar?

TS EN 13164, binalarda ısı yalıtımı için fabrikada ekstrüzyonla üretilen polistiren köpük (XPS) ürünleri kapsar. Kaplamalı ya da kaplamasız levhalar ile lamba, binili gibi kenar işlemli levhalar bu standarda girer. Yerinde uygulanan ürünler, tesisat yalıtımı ve inşaat mühendisliği uygulamaları kapsam dışıdır.

Yalıtım levhasının belgesi nasıl kontrol edilir?

Föydeki standart ve tip bilgisi belgenin kapsamıyla eşleştirilir, geçerlilik de resmî kaynaktan sorgulanır. Belgedeki üretici, marka ve ürün tipleri teslim edilen ürünle aynı olmalıdır. TSE belgeleri TSE’nin Online Sorgulamalar sayfasından doğrulanabilir. CE işaretli üründe performans beyanını, mantolamada sistem belgesini ayrıca isteyin.

CE işareti ile TSE belgesi aynı şey mi?

Hayır. CE işaretini imalatçı, performans beyanı düzenlediği yapı malzemesine kendisi iliştirir ve beyan ettiği performansa uygunluğun sorumluluğunu üstlenir. TSE belgesi ise Türk Standardları Enstitüsü’nün ürünün belirli bir standarda uygunluğunu belgelendirdiği uygunluk belgesidir. Biri diğerinin yerine geçmez; CE işaretli üründe performans beyanı, TSE belgeli üründe belgenin kapsamı ve geçerliliği ayrı ayrı kontrol edilir.

TS EN 13501-1’e göre A1 ne demek?

A1, tam gelişmiş yangın dahil yanmanın hiçbir aşamasında yanmaya katkıda bulunmayan malzemelerin sınıfıdır. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik bu sınıfı “hiç yanmaz” olarak karşılar. Mega teknik föylerinde taşyünü levhalar A1 sınıfındadır. EPS ve XPS levhalar ise E sınıfında, yani yanıcı malzemelerdir.

Kaynaklar

Föyleri taşyünü levhalar, XPS levhalar ve EPS levhalar kategorilerinde inceleyebilir, belge talepleriniz için Mega ile iletişime geçebilirsiniz.

Genel Müdürlük
Fabrika