Kısaca: Mantolama malzemeleri; ısı yalıtım levhası, levha yapıştırıcısı, dübel, başlangıç ve köşe profilleri, donatı filesi, levha sıvası ile son kat dekoratif sıva ve boyadan oluşur. Bu bileşenler cephede tek bir sistem olarak çalışır: levha ısı geçişini azaltır, yapıştırıcı ve dübel levhayı duvara bağlar, fileli sıva yüzeyi korur, son kat ise cepheye doku ve renk verir.
Bu rehber, her bileşenin görevini, Mega teknik föylerindeki sarfiyat ve bekleme değerlerini ve depolama koşullarını bir araya getiriyor. Tanım için mantolama nedir, uygulama sırası için mantolama nasıl yapılır yazılarımıza bakabilirsiniz.
Mantolama malzemeleri nelerdir?
Mantolama sistemi yedi temel bileşenden oluşur. Piyasada çoğu zaman “mantolama paketi” adıyla birlikte anılan bu malzemelerin görevleri şöyledir:
- Isı yalıtım levhası: Sistemin yalıtım katmanıdır; taşyünü (taş yünü), beyaz veya gri EPS ya da pürüzlü yüzeyli XPS levha kullanılır.
- Levha yapıştırıcısı: Levhayı duvara tutturan çimento esaslı harçtır.
- Dübel: Yapıştırıcı sertleştikten sonra levhayı duvara mekanik olarak sabitler.
- Başlangıç ve köşe profilleri: Sistemin alt bitişini, bina köşelerini ve pencere kenarlarını düzgün ve korunaklı hale getirir.
- Donatı filesi: Levha sıvasının içine gömülen alkali dayanımlı cam elyaf filedir; sıva katmanının mukavemetini artırır.
- Levha sıvası: Levhanın üzerine fileyle birlikte uygulanan, elyaf takviyeli ara kat sıvasıdır.
- Son kat: Dekoratif mineral sıva ve boyadır; cepheye doku ve renk verir, alttaki katmanları kapatır.
Mantolama neden bir sistem olarak düşünülmeli?
Mantolamanın cephedeki performansını, bileşenlerin birbiriyle ne kadar uyumlu çalıştığı belirler. Levhaya yeterince tutunmayan bir yapıştırıcı ya da uyumsuz bir sıva, cephede kabarma ve çatlak riskini artırır.
Standartlar da mantolamayı bir bütün olarak ele alır. TS EN 13499 EPS esaslı, TS EN 13500 ise mineral yün esaslı dış cephe ısı yalıtım kompozit sistemlerini (ETICS) kapsar. İki standart da sistemi set halinde sunulan fabrika ürünleri olarak tanımlar ve başlangıç ile köşe profillerini sistemin parçası sayar.
Türkiye’deki mevzuat da aynı yaklaşımı izler. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik’in 27. maddesinin ikinci fıkrasına göre ısı yalıtım malzemesi, yapıştırıcı, dübel, sıva filesi ve sıvayla oluşturulan ısı yalıtım sistemi, ilgili standartlar kapsamında akredite bir laboratuvar tarafından sistem olarak sertifikalandırılmalı; sistemin detayları ve teknik özellikleri piyasaya arz dokümanlarında yer almalıdır.
Mega Insulation Solutions (Mega Yalıtım), genel müdürlüğü İstanbul Kavacık’ta, fabrikası Elazığ’da bulunan Türk yalıtım malzemeleri üreticisidir. Mantolama için taşyünü, EPS ve XPS levhaları ile MegaTech yapıştırıcı ve sıvalarını Mega markasıyla sunar. Mantolama dışındaki cephe çözümlerini dış cephe yalıtım çeşitleri yazımızda ele aldık.
Isı yalıtım levhası: taşyünü, beyaz ve gri EPS, XPS
Isı yalıtım levhası, mantolamada ısı geçişini azaltan asıl katmandır; türü duvarın konumuna, binanın gereksinimlerine ve ısı yalıtım projesindeki hesaba göre seçilir. Mega’nın mantolama levhaları ve föy değerleri şöyledir:
| Levha | Mega tipi (örnek) | λD (W/mK) | Ebat (mm) | Yangına tepki sınıfı (TS EN 13501-1) | Ürün standardı |
|---|---|---|---|---|---|
| Taşyünü mantolama levhası | MEGA SW F150 · F120 · SW-35L | ≤0,037 (F150, F120) · ≤0,035 (SW-35L) | 1200 × 600 | A1 | TS EN 13162 |
| Beyaz EPS (EPSW) | EPS 40W … EPS 120W | 0,041 (EPS 40W) … 0,034 (EPS 120W) | 500 × 1000 | E | TS EN 13163 |
| Gri EPS (EPSG) | EPS 30P-G … EPS 70 (G) | 0,035 (EPS 30P-G) … 0,031 (EPS 70 (G)) | 500 × 1000 | E | TS EN 13163 |
| Pürüzlü kanallı XPS | MEGA XPS T1500 · T2000 · T2500 · T3000 | 0,035 (T1500, T2000, T3000) · 0,036 (T2500) | 600 × 1200 | E | TS EN 13164 |
Kaynak: Mega taşyünü, EPS ve XPS teknik föyleri. λD değeri küçüldükçe aynı kalınlıkta daha yüksek ısıl direnç elde edilir. Tablodaki yangına tepki sınıfları levhanın kendisine aittir: taşyünü levhalar A1, EPS ve XPS levhalar E sınıfındadır. Uygulanmış sistemin sınıfı ise sistem belgesinde ayrıca verilir.
Karbon takviyeli gri EPS ile beyaz EPS farkı için gri EPS mi beyaz EPS mi, iki polistiren türünün karşılaştırması için XPS mi EPS mi yazımıza bakabilirsiniz. Tüm tiplerin föyleri taşyünü mantolama levhası, gri EPS mantolama levhası, beyaz EPS mantolama levhası ve kanallı XPS sayfalarındadır.
Levhalar duvara neyle yapıştırılır?
Levhalar duvara çimento esaslı bir ısı yalıtım levha yapıştırıcısıyla tutturulur. Mega’nın ısı yalıtım levha yapıştırıcısı MegaTech MTA-3333, teknik föyüne göre taşyünü, EPS ve XPS levhaların yapıştırılmasında kullanılır ve TS 13566 standardına uygundur. Yapıştırıcı ve sıvalar, yapı kimyasalları nedir yazımızda anlattığımız ürün ailesindendir.
MTA-3333 teknik föyündeki uygulama değerleri şunlardır:
- Karışım: 25 kg’lık torba için 5,5–6 litre su.
- Sarfiyat: 3–5 kg/m².
- Kullanım süresi: Hazırlanan harç en fazla 2 saat içinde kullanılır; çalışılabilme süresi en fazla 10–15 dakikadır.
- Sürme yöntemi: Duvar düzgünse harç levha arkasına taraklı malayla, düzgün değilse öbekler halinde sürülür.
- Bekleme: Dübelleme en az 24 saat sonra yapılır; levha sıvasına geçmek için 2 gün beklenir.
- Hava koşulları: +5 °C ile +35 °C arasında uygulanır; doğrudan güneşte, yağmurda ve kuvvetli rüzgârda uygulanmaz.
- Dayanım: Levhaya yapışma en az 0,08 N/mm², alt yüzeye yapışma en az 0,5 N/mm².
Levhanın üzerine hangi sıva ve file uygulanır?
Levhanın üzerine, içine alkali dayanımlı donatı filesi gömülen çimento esaslı bir levha sıvası uygulanır. Mega’nın ısı yalıtım levha sıvası MegaTech MTP-3344 elyaf takviyelidir ve TS 13687 standardına uygundur.
Teknik föye göre sıva, dübelleme tamamlandıktan sonra levhaların üzerine yaklaşık 4 mm kalınlıkta sürülür. 160 g/m² ağırlığındaki alkali dayanımlı file, kenarlarda 10 cm bindirilerek sıva kurumadan yüzeye bastırılır. Sarfiyat 3,5–5,5 kg/m² aralığındadır.
Föyde verilen laboratuvar değerleri şöyledir: levhaya yapışma en az 0,08 N/mm² (EN 13494), su emme en fazla 0,50 kg/m² (EN 1015-18), su buharı difüzyon direnci katsayısı μ en fazla 15 (EN 1015-19). μ değeri düşük olan sıva, su buharını daha kolay geçirir.
Dübel ve profiller ne işe yarar?
Dübel, yapıştırılan levhayı duvara mekanik olarak sabitler; profiller ise sistemin başladığı, bittiği ve döndüğü noktaları düzgün ve korunaklı bitirir. Dübel ve profiller Mega ürün gamında yer almadığından bu parçalar, kullanılan sistemin dokümanına göre seçilir.
Dübelin tipi, boyu ve sayısı; levha türüne, duvarın malzemesine ve sistem dokümanına göre belirlenir. EN 13499 ve EN 13500, sistemin duvara bağlantı dayanımını kapsam dışında bırakır; bu detay proje ve sistem dokümanıyla netleştirilir. Ayrıntıları mantolama dübel sayısı rehberimizde bulabilirsiniz.
Başlangıç profili, mantolamanın alt kotta düz bir çizgiyle başlamasını ve levhaların alt kenarının korunmasını sağlar. Köşe profilleri bina köşelerini ve pencere kenarlarını düzgün bitirir; MTP-3344 föyü köşelerde fileli köşe profili kullanılmasını önerir.
Son katta hangi sıva ve boya kullanılır?
Levha sıvası kuruduktan sonra son kat olarak çimento esaslı dekoratif bir sıva, onun üzerine de boya uygulanır. MTP-3344 föyüne göre dekoratif sıvaya yaz aylarında levha sıvasından 1 gün, kış aylarında 2 gün sonra geçilebilir. Mega’nın dekoratif mineral sıva ürünü MegaTech MTD-3355 çimento esaslı, polimer katkılı ve su iticidir; 2 mm kalınlıkta uygulanır ve TS 7847 standardına uygundur.
Föye göre bu sıva çıplak bırakılmaz, kuruduktan sonra mutlaka boyanır. Çizgili doku için beyaz çimento esaslı çizgi desen mineral sıva MTD-3355L kullanılabilir; mantolama sistemlerinin üzerinde uygulanır ve boyanabilir. İki ürünün sarfiyatı da 2,2–2,5 kg/m²’dir.
Mantolama malzemeleri m² başına ne kadar gider?
Mega teknik föylerine göre 1 m² mantolama için 3–5 kg levha yapıştırıcısı, 3,5–5,5 kg levha sıvası ve 2,2–2,5 kg dekoratif sıva gerekir; levha ise duvar alanı kadar hesaplanır. Aralık içindeki yeri duvarın düzgünlüğü ve uygulama yöntemi belirler.
| Malzeme | Mega ürünü | Sarfiyat (kg/m²) | Ambalaj | Uygulama notu |
|---|---|---|---|---|
| Levha yapıştırıcısı | MTA-3333 | 3–5 | 25 kg torba | 25 kg için 5,5–6 L su |
| Levha sıvası | MTP-3344 | 3,5–5,5 | 25 kg torba | Yaklaşık 4 mm, 160 g/m² file ile |
| Dekoratif mineral sıva | MTD-3355 | 2,2–2,5 | 25 kg torba | 2 mm; kuruduktan sonra boyanır |
| Çizgi desen mineral sıva | MTD-3355L | 2,2–2,5 | 25 kg torba | Çizgi dokulu son kat; boyanabilir |
Kaynak: MTA-3333, MTP-3344, MTD-3355 ve MTD-3355L teknik föyleri. Levha tarafında taşyünü ve XPS levhalar 1200 × 600 mm (0,72 m²), EPS levhalar 500 × 1000 mm (0,50 m²) ebatındadır; 1 m² duvara yaklaşık 1,4 taşyünü veya XPS levha ya da 2 EPS levha düşer.
Örneğin 100 m² cephede föy aralıkları 300–500 kg yapıştırıcıya (12–20 torba) ve 350–550 kg levha sıvasına (14–22 torba) karşılık gelir. Pencere boşlukları ve fire payı dahil bütçe hesabını mantolama maliyeti yazımızda anlattık.
Malzeme uyumu ve depolamada nelere dikkat edilmeli?
Aynı cephede tek bir sistemin bileşenleri kullanılmalı, torbalar ise kuru ve kapalı bir alanda, zemine değmeden saklanmalıdır. Farklı sistemlerin yapıştırıcı, sıva ve filelerini karıştırmak, uygulamayı sistem dokümanında tarif edilen detayın dışına çıkarır.
- Raf ömrü: MTA-3333, MTP-3344 ve MTD-3355 föylerine göre uygun koşullarda saklanan ürün, üretim tarihinden itibaren 12 ay kullanılabilir.
- İstif: Bu ürünlerin kraft torbaları üst üste en fazla 8 adet konur (el ve makine sıvalarının föylerinde sınır 6 torbadır).
- Depo ortamı: Torbalar güneş almayan, kuru ve kapalı bir alanda, zemine temas etmeden tutulur.
- Levhalar: XPS föyü levhaların güneşten korunmasını, açıkta bekleyecekse UV engelleyici örtüyle kapatılmasını ister. Taşyünü levha sıvanmadan önce kuru olmalıdır (MTP-3344 föyü).
- Hava koşulları: Toz ürünler +5 °C ile +35 °C arasında uygulanır; donmuş, çözülmekte olan ya da 24 saat içinde don riski taşıyan yüzeye uygulanmaz. MTP-3344 föyü, uygulama ve kuruma sırasında ortam ve yüzey sıcaklığının +30 °C’yi geçmemesini ister. Mevsim seçimi için mantolama ne zaman yapılır yazımıza bakabilirsiniz.
MegaUsta’dan uygulama notu: Hazırlanan harcın kıvamını açmak için üzerine su ya da toz eklemeyin; föyler karışım homojen hale geldikten sonra hiçbir katkıya izin vermez. Kapta kabuk bağlamış ya da kullanım süresi dolmuş harcı atıp yeni karışım hazırlayın.
Sıkça Sorulan Sorular
Mantolama yapıştırıcısı ile mantolama sıvası aynı ürün mü?
Hayır, ikisi farklı işler için üretilir. Yapıştırıcı levhayı duvara tutturur; sıva ise levhanın üzerine fileyle birlikte uygulanarak yüzeyi korur. Mega ürünlerinde yapıştırıcı TS 13566’ya uygun MTA-3333, levha sıvası ise TS 13687’ye uygun, elyaf takviyeli MTP-3344’tür. Sarfiyatları da farklıdır: yapıştırıcıda 3–5 kg/m², sıvada 3,5–5,5 kg/m².
Mantolama yapıştırıcısı m²’ye kaç kg gider?
MTA-3333 teknik föyüne göre levha yapıştırıcısının sarfiyatı 3–5 kg/m²’dir. Duvar düzgünse harç levha arkasına taraklı malayla sürülür; düzgün değilse öbekler halinde uygulanır ve sarfiyat aralığın üst tarafına kayar. Bu değerlerle 25 kg’lık bir torba yaklaşık 5–8 m² levha yapıştırmaya yeter. Duvardaki bozukluklar önceden tamir harcıyla düzeltilirse sarfiyat daha kolay kontrol edilir.
Mantolamada son kat sıva nasıl seçilir?
Son kat sıva, istenen doku ve levha sıvasıyla uyumu dikkate alınarak seçilir. Mega ürünlerinde mala hareketiyle dokulandırılan MTD-3355 dekoratif mineral sıva ya da çizgi desenli bir yüzey veren MTD-3355L kullanılabilir. İkisinin sarfiyatı da 2,2–2,5 kg/m²’dir. MTD-3355 2 mm kalınlıkta uygulanır ve çıplak bırakılmaz; cephenin rengini, sıva kuruduktan sonra sürülen boya belirler.
Levha sıvasının üzerine boya yapılır mı?
Evet. MTP-3344 teknik föyü, ısı yalıtım levha sıvasının üzerine doğrudan boya uygulanabileceğini belirtir. Cephede doku isteniyorsa önce dekoratif mineral sıva sürülür ve bu sıva kuruduktan sonra boyanır; MTD-3355 föyü dekoratif sıvanın son kat olarak çıplak bırakılmasına izin vermez. Boyanın türü ve kat sayısı için boya üreticisinin föyüne uyulmalıdır.
Mantolama malzemeleri ne kadar süre saklanabilir?
Mega’nın levha yapıştırıcısı, levha sıvası ve dekoratif sıvası föydeki koşullarda saklandığında üretim tarihinden itibaren 12 ay kullanılabilir. Bunun için torbalar güneş almayan, kuru ve kapalı bir alanda, zemine değmeden ve üst üste en fazla 8 adet istiflenerek tutulmalıdır. Föyler, uygun olmayan depolamanın ya da sürenin aşılmasının ürün özelliklerini bozabileceği uyarısını da yapar.
Kaynaklar
- Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, Madde 27 (mevzuat.gov.tr)
- EN 13499: EPS esaslı ETICS standardı künyesi (SIS)
- EN 13500: Mineral yün esaslı ETICS standardı künyesi (SIS)
- Mega MTA-3333 teknik föyü (PDF)
- Mega MTP-3344 teknik föyü (PDF)
- Mega MTD-3355 teknik föyü (PDF)
- Mega MTD-3355L teknik föyü (PDF)
- Mega Yalıtım teknik dokümanlar
Levha sıvası ve dekoratif sıvalar, teknik föyleriyle birlikte MegaTech sıvalar kategorisindedir. Projenize uygun malzeme seçimi için Mega Yalıtım teknik ekibine iletişim sayfası üzerinden ulaşabilirsiniz.
