Kısaca: Mantolama nasıl yapılır? Sağlam ve temiz bir dış duvarda yedi adımda: başlangıç profili takılır, yapıştırıcı hazırlanır, levhalar şaşırtmalı yapıştırılır, en erken 24 saat sonra dübellenir, yapıştırmadan en az 2 gün sonra levha sıvası iki katta fileyle çekilir ve iş dekoratif son kat ile boyayla biter. Levha yapıştırıcısı +5 ile +35 °C arasında uygulanır.
Bu rehber, cephesine mantolama yaptıracak bina sahipleri ve işi üstlenen ustalar için hazırlandı. Süre, malzeme miktarı ve sıcaklık değerleri Mega’nın MegaTech teknik föylerinden, uygulama ayrıntıları ise Mesleki Yeterlilik Kurumu’nun (MYK) ısı yalıtımcısı yeterliliğinden alındı. Sistemin katmanlarını mantolama nedir yazısında, levha seçimini dış cephe yalıtım çeşitleri rehberinde bulabilirsiniz.
Mantolama nasıl yapılır? 7 adımda uygulama
Mantolama, levhaların duvara yapıştırılıp dübelle sabitlendiği ve fileli sıvayla korunduğu yedi ardışık adımdan oluşur. Adımların sırası değişmez, aradaki bekleme süreleri de kısaltılmaz.
- Başlangıç profili: Yalıtımın alt sınırına, su terazisiyle hizalanan başlangıç (su basman) profili dübelle sabitlenir. İlk levha sırası bu profilin üzerine oturur.
- Yapıştırıcının hazırlanması: 25 kg levha yapıştırıcısı 5,5–6 litre temiz suyla düşük devirde karıştırılır. Mega MTA-3333 föyüne göre karışım en fazla 2 saat içinde kullanılır.
- Levhaların yapıştırılması: Duvar düzse yapıştırıcı levhanın arkasına taraklanır, değilse öbekleme yapılır. Levhalar alttan yukarı, yatay sıralar hâlinde ve derzleri üst üste gelmeyecek biçimde şaşırtmalı dizilir.
- Dübelleme: Levhalar yapıştırıldıktan en az 24 saat sonra, yapıştırıcı sertleşince dübeller uygulanır. Sayı ve yerleşim, proje ile sistem föyüne göre belirlenir.
- Birinci kat levha sıvası ve file: Yapıştırmadan en az 2 gün sonra levha sıvasının ilk katı çekilir; alkali dayanımlı donatı filesi bu kat yaşken içine gömülür.
- İkinci kat levha sıvası: İkinci kat fileyi tamamen örter ve yüzeyi son kata hazırlar.
- Son kat dekoratif kaplama: Levha sıvası kuruduktan sonra yaklaşık 2 mm dekoratif mineral sıva uygulanır ve kuruyunca boyanır.
Başlamadan önce: yüzey kontrolü ve hava koşulları
Mantolama ancak sağlam, temiz, düzgün ve kuru bir duvara yapılır. Hava sıcaklığı ürün föyündeki aralığın dışındaysa (Mega levha yapıştırıcısı için +5 ile +35 °C) ya da don, yağmur veya kuvvetli rüzgâr bekleniyorsa işe başlanmaz.
İskele de bu aşamada kurulur. MYK yeterliliği 4 metreye kadar yüzeylerde basit iş iskelesini yeterli sayar, daha yüksek cephelerde iş güvenliği uzmanının talimatıyla kurulan iskele ister.
Yüzey kontrol listesi
- Toz, kir, kalıp yağı, eski boya ve gevşek sıva parçaları temizlenir; tutunmayı zayıflatan her kalıntı yüzeyden alınır.
- Çatlak, oyuk ve kırıklar uygun bir tamir harcıyla önceden doldurulur.
- Cephenin düzlüğü şakül ve mastarla ölçülür; yapıştırmayla kapatılamayacak kadar büyük sapmalar levhadan önce kaba sıvayla düzeltilir.
- Brüt beton gibi pürüzsüz yüzeylerde tutunma için yüzey pürüzlendirilir. Mega makine sıvası föyü bu tür yüzeylerin uygulamadan 1 gün önce brüt beton astarı ile hazırlanmasını öngörür.
- Eski binalarda denizliklerin, levha eklendikten sonra yalıtımın önüne taşıp taşmayacağına bakılır; kısa kalan denizlik değiştirilir ya da profille uzatılır.
- Levha kalınlığı ısı yalıtım projesine göre belirlenir; konunun ayrıntısı mantolama kaç cm olmalı yazısında.
Hava ve sıcaklık koşulları
Mega MTA-3333 levha yapıştırıcısının föyüne göre ortam sıcaklığı +5 ile +35 °C arasında olmalıdır; levha sıvası ve son kat için her ürünün kendi föyündeki sıcaklık aralığı ayrıca kontrol edilir. Donmuş, çözülmekte olan ya da 24 saat içinde don riski taşıyan yüzeye uygulama yapılmaz; doğrudan güneş, yağmur, kuvvetli rüzgâr ve güneşte ısınmış sıcak yüzeyler de uygun değildir. Hangi mevsimin daha elverişli olduğunu mantolama ne zaman yapılır yazısında ayrıntılı anlattık.
Adım 1–3: Başlangıç profili, yapıştırıcının hazırlanması ve levhaların yapıştırılması
İlk üç adımda levhalar duvara tutturulur; başlangıç profili terazisinde değilse bütün cephe eğri yükselir.
Başlangıç profili, yalıtımın başlayacağı kotta yatay olarak yerleştirilir ve MYK yeterliliğindeki tarife göre terazisinde, metrede en az 3 dübelle sabitlenir. Profil genişliği levha kalınlığına göre seçilir.
Yapıştırıcı nasıl hazırlanır?
Mega ısı yalıtım levha yapıştırıcısı (MTA-3333) 25 kg’lık torba başına 5,5–6 litre temiz su ister. Su kaba önce konur, toz yavaş yavaş eklenir ve düşük devirli karıştırıcıyla topaksız bir kıvam elde edilir. Föyde çalışılabilme süresi 10–15 dakika, kullanılabilme süresi en fazla 2 saattir; kaptaki karışım iki saat içinde bitirilir. Karışıma sonradan su ya da toz eklenmez; kabuk bağlamış ya da süresi geçmiş harç atılır.
Taraklama mı öbekleme mi?
Seçimi duvarın düzlüğü belirler. Mega föyüne göre zemin düzse yapıştırıcı levhanın arkasına dişli malayla taraklanır, düz değilse öbekler hâlinde sürülür. MYK yeterliliği bu ayrımı ölçüyle verir: 3 metrede 0,5 cm’ye kadar sapan yüzeyde dişli mala, 1 cm’ye kadar sapan yüzeyde çerçeve ve öbek yöntemi kullanılır. Bu yöntemde harç levha kenarlarına şerit, ortasına öbek olarak sürülür.
Levha bastırılırken yapıştırıcının kenarlara taşmamasına dikkat edilir; derze giren harç ısı köprüsüne yol açabilir. Bina köşelerinde levhalar birbirine geçecek şekilde kilitlenir; pencere ve kapı köşelerinde derz açıklığın köşesine denk gelmesin diye levha L biçiminde tek parça kesilir. Her sıradan sonra düzlük mastarla kontrol edilir.
Adım 4: Dübelleme ne zaman yapılır?
Dübelleme, yapıştırıcı sertleştikten sonra yapılır. Mega MTA-3333 föyü, ortam sıcaklığına ve yüzeyin özelliğine bağlı olarak mekanik dübellemenin levhalar yapıştırıldıktan en az 24 saat sonra yapılmasını ister.
Dübel boyu duvarın malzemesine ve levha kalınlığına göre seçilir. Adet ve yerleşim sistem föyünde ve uygulama projesinde yazılıdır; MYK yeterliliği de dübellemenin teknik şartnameye uygun yapılmasını ister. Dübel başı levha yüzeyiyle aynı hizaya getirilir; içeri gömülen ya da dışarı taşan baş, sıvanın altından iz olarak belirir. Metrekareye düşen dübel adedini mantolama dübel sayısı yazımızda ele aldık.
Adım 5–6: Fileli levha sıvası nasıl uygulanır?
Levha sıvası iki katta çekilir ve file bu iki katın arasında kalır. Mega MTA-3333 föyüne göre levhalar yapıştırıldıktan sonra sıvaya geçmek için en az 2 gün beklenir.
Mega ısı yalıtım levha sıvası (MTP-3344) çimento esaslı ve elyaf takviyelidir; föye göre yaklaşık 4 mm kalınlıkta uygulanır ve metrekareye 3,5–5,5 kg harcanır. Föy, 160 g/m² ağırlığındaki alkali dayanımlı donatı filesinin ek yerlerinde 10 cm bindirilerek sıvanın içine gömülmesini öngörür.
MYK yeterliliğindeki sıraya göre file, birinci kat sıva yaşken çelik malayla hafifçe içine bastırılır. İkinci kat, toplam kalınlığın yaklaşık üçte ikisi filenin altında, üçte biri üstünde kalacak şekilde çekilir; şartname gerektiriyorsa önce birinci katın kuruması beklenir. Köşe ve damlalık profilleri de levha sıvasıyla yapıştırılır. Pencere ve kapı köşelerine, köşeyle 45° açı yapan ek file parçaları konur; bu takviye gerilmenin toplandığı açıklık köşelerini güçlendirir.
Adım 7: Son kat dekoratif kaplama nasıl yapılır?
Son kat, levha sıvası kuruduktan sonra dekoratif mineral sıvayla yapılır ve boyayla tamamlanır. Mega dekoratif mineral sıva (MTD-3355) çimento esaslı, polimer katkılı ve su itici bir son kat malzemesidir.
Ürün föyüne göre uygulama kalınlığı 2 mm, tüketim 2,2–2,5 kg/m²’dir. Ürün sayfası bu sıvanın son kat olarak çıplak bırakılmamasını, kuruduktan sonra mutlaka boyanmasını belirtir. Ek yeri izi kalmaması için bir cephe parçası ara vermeden, köşeden köşeye bitirilir.
Mantolamada kuruma ve bekleme süreleri ne kadar?
Mantolamada iş programını malzemelerin bekleme süreleri belirler: dübel için en az 24 saat, levha sıvası için en az 2 gün beklenir, son kat ise levha sıvası kuruduktan sonra gelir. Tablo, Mega’nın MegaTech föylerindeki değerleri adım sırasıyla toplar.
| Adım | Mega ürünü | Süre ve bekleme | Miktar |
|---|---|---|---|
| Yapıştırıcının hazırlanması | MTA-3333 levha yapıştırıcısı | Çalışılabilme 10–15 dk; karışım en fazla 2 saatte kullanılır | 25 kg torbaya 5,5–6 L su |
| Levhaların yapıştırılması | MTA-3333 levha yapıştırıcısı | Uygulama sıcaklığı +5 / +35 °C | 3–5 kg/m² |
| Dübelleme | Sisteme uygun dübel | Yapıştırmadan en az 24 saat sonra | Sistem föyü ve projeye göre |
| Levha sıvası ve file (1. ve 2. kat) | MTP-3344 levha sıvası | Yapıştırmadan en az 2 gün sonra başlanır | 3,5–5,5 kg/m²; yaklaşık 4 mm; 160 g/m² file, 10 cm bindirme |
| Son kat | MTD-3355 dekoratif mineral sıva | Levha sıvası kuruduktan sonra; kuruyunca boyanır | 2,2–2,5 kg/m²; 2 mm |
Kaynak: Mega MTA-3333, MTP-3344 ve MTD-3355 teknik bilgi föyleri. Föylere göre ürünler uygun depolamada üretimden itibaren 12 ay saklanabilir.
Bu süreler bir cephe parçası içindir; binanın tamamı cephe alanına, iskeleye, ekip sayısına ve havaya göre uzar. İyi bir iş programında ekip, bekleme süresi dolan cephede sıvaya geçerken diğer cephede levha yapıştırır.
Taşyünü mantolama nasıl yapılır? Levha türüne göre farklar
Taşyünü mantolama da aynı yedi adımla yapılır; farklar levhanın ağırlığında, ebadında ve dübel seçimindedir. Mega taşyünü mantolama levhası MEGA SW F150 tipinde, teknik föyüne göre 150 kg/m³ (±%10) yoğunluktadır ve EPS levhadan belirgin biçimde ağırdır; dübel tipi ve sayısı bu yüzden sistem föyüne göre belirlenir.
EPS tarafında Mega’nın beyaz EPS mantolama levhası ve karbon/grafit katkılı gri EPS mantolama levhası kullanılır; MTA-3333 yapıştırıcı föyüne göre taşyünü, EPS ve XPS levhalar için uygundur. Levha türleri arasındaki seçimi taşyünü mü EPS mi ve XPS mi EPS mi yazılarında karşılaştırdık.
| Özellik | Taşyünü mantolama levhası (MEGA SW F150) | EPS mantolama levhası (EPSW / EPSG) |
|---|---|---|
| Ebat | 1200 x 600 mm | 500 x 1000 mm |
| Kalınlık | 40–120 mm | 10–100 mm |
| Isıl iletkenlik λD | ≤0,037 W/mK | Tipe göre EPSW 0,034–0,042 W/mK; EPSG 0,031–0,036 W/mK |
| Yangına tepki sınıfı (TS EN 13501-1) | A1 | E |
| Ürün standardı | TS EN 13162 | TS EN 13163 |
Kaynak: Mega SW F150 ile EPSW ve EPSG teknik bilgi föyleri.
Taşyünü levhada dikkat edilecek ilk nokta nemdir: levhalar şantiyede yağmurdan korunur, sıva kuru levhaya çekilir.
EPS levhalar Mega teknik föylerine göre TS EN 13501-1’de E sınıfındadır, yani yanıcıdır. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik’in 27. maddesine göre bina yüksekliği 28,50 m’yi aşan binalarda dış cephe zor yanıcı, diğer binalarda en az zor alevlenici malzemeden olmalıdır. 28,50 m’den alçak binalarda cephe sistemi zor alevlenici sınıftaysa zemin kotundan itibaren 1,5 m’lik bölüm hiç yanmaz malzemeyle kaplanır; bina yüksekliği 6,50 m’yi aşıyorsa pencere gibi boşlukların yan kenarlarında en az 15 cm, üst kenarında en az 30 cm genişliğinde hiç yanmaz yangın bariyeri yapılır.
Mega taşyünü mantolama levhaları teknik föylerine göre A1 sınıfındadır; yönetmelikte A1 hiç yanmaz malzemeye karşılık gelir. Aynı madde, levha, yapıştırıcı, dübel, file ve sıvadan oluşan sistemin akredite bir laboratuvarca sistem olarak sertifikalandırılmasını ister; bileşenler bu yüzden tek bir sistemden seçilir. Hangi cephe sisteminin uygun olduğu proje bazında yetkili mühendis ya da yangın danışmanınca değerlendirilir. Sınıfların anlamını yalıtım malzemesi yangın sınıfı yazısında anlattık.
Usta kontrol listesi: teslimden önce 10 nokta
Teslimden önce cephe şu on noktaya göre kontrol edilir. Bazı noktalar sıva kapandıktan sonra görülemediği için kontrol, ilgili adım biterken yapılıp kayda geçirilir.
- Başlangıç profili: Terazisinde, cephe boyunca kesintisiz ve sağlam sabitlenmiş.
- Levha dizimi: Levhalar şaşırtmalı, dikey derzler alt sırayla çakışmıyor, levhalar arasında açık derz yok.
- Köşeler ve açıklıklar: Bina köşelerinde levhalar kilitli; pencere ve kapı köşelerinde levha L biçiminde tek parça.
- Yapışma yüzeyi: Harç levha kenarlarına taşmamış. MYK yeterliliğindeki ölçüte göre kontrol amacıyla sökülen bir levhada yüzeyin en az %40’ı duvara tutunmuş olmalı.
- Dübeller: Yapıştırmadan en az 24 saat sonra uygulanmış, başları levha yüzeyiyle aynı hizada.
- Bekleme süresi: Levha sıvasına yapıştırmadan en az 2 gün sonra başlanmış; uygulama günlerinde sıcaklık her ürünün föyündeki aralıkta kalmış.
- File: Alkali dayanımlı, ek yerlerinde en az 10 cm bindirilmiş ve sıvanın içinde; yüzeyde file deseni görünmüyor.
- Profiller ve takviye: Köşe ve damlalık profilleri yerinde; pencere ve kapı köşelerinde 45° takviye file var.
- Son kat: Dekoratif sıva ek izi bırakmadan bitirilmiş ve kuruduktan sonra boyanmış.
- Su yönü: Denizlikler yalıtımın önüne taşıyor, yağmur suyu sistemin arkasına yönelmiyor.
MegaUsta’dan uygulama notu: Kontrolü iş bittiğinde değil, her adımın sonunda yapın: yapıştırmadan sonra derzleri ve köşeleri, dübelden sonra baş hizalarını, birinci kat sıvadan sonra file bindirmelerini fotoğraflayın. Sıva ve boya kapandığında bu ayrıntılar görünmez, fotoğraflar ise hem ustanın hem işi yaptıranın elinde kalır.
Listede sorun çıkan noktaların nedenlerini mantolama uygulama hataları yazısında, işi verirken ustaya sorulacakları mantolama ustası nasıl seçilir rehberinde topladık.
Sıkça Sorulan Sorular
Mantolama kaç günde biter?
Mantolamanın kaç günde biteceği cephe alanına, iskele düzenine, ekip sayısına ve havaya bağlıdır; her bina için geçerli tek bir gün sayısı verilemez. Değişmeyen kısım malzemenin bekleme süreleridir: Mega MTA-3333 föyüne göre dübel için yapıştırmadan en az 24 saat, levha sıvası için en az 2 gün beklenir. Son kat da levha sıvası kuruduktan sonra geldiği için bir cephe parçası tek günde bitmez.
Levha yapıştırıldıktan kaç gün sonra sıvaya geçilir?
Mega MTA-3333 levha yapıştırıcısı kullanıldığında levha sıvasına, levhalar yapıştırıldıktan en az 2 gün sonra geçilir. Dübelleme bu sürenin içinde, yapıştırmadan en az 24 saat sonra yapılır. Soğuk ve nemli havada harç daha yavaş sertleştiği için föydeki süreyi en kısa bekleme olarak düşünmek gerekir. Başka bir sistem kullanılıyorsa o sistemin föyündeki süre esas alınır.
Mantolamada levhalar hangi düzende yapıştırılır?
Levhalar başlangıç profilinin üzerinden yukarı doğru, yatay sıralar hâlinde ve şaşırtmalı yapıştırılır; bir sıradaki dikey derzler alt sıradakilerle aynı hizaya gelmez. Levhalar arasında boşluk bırakılmaz, bina köşelerinde levhalar birbirine geçirilerek kilitlenir. Pencere ve kapı köşelerinde derz oluşmaması için levha L biçiminde tek parça kesilir ve düzlük her sırada mastarla kontrol edilir.
Mantolama sıvası kaç kat uygulanır?
Levha sıvası iki kat uygulanır ve donatı filesi bu iki katın arasında kalır: file birinci kat yaşken içine gömülür, ikinci kat fileyi örter. Mega MTP-3344 föyüne göre levha sıvası yaklaşık 4 mm kalınlıkta uygulanır ve metrekareye 3,5–5,5 kg harcanır. Bunun üzerine 2 mm dekoratif mineral sıva gelir, o da kuruduktan sonra boyanır.
Kaynaklar
- MYK: 12UY0057-3 Isı Yalıtımcısı (Seviye 3) Ulusal Yeterliliği
- Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (mevzuat.gov.tr)
- Mega MTA-3333 levha yapıştırıcısı teknik föyü (PDF)
- Mega MTP-3344 levha sıvası teknik föyü (PDF)
- Mega MTD-3355 dekoratif mineral sıva teknik föyü (PDF)
- Mega SW F150 taşyünü mantolama levhası teknik föyü (PDF)
- Mega Yalıtım dokümanlar sayfası
Yapıştırıcı, sıva ve astarın görevlerini yapı kimyasalları nedir yazısında anlattık.
Mega Yalıtım (Mega Insulation Solutions), genel müdürlüğü İstanbul Kavacık’ta, fabrikası Elazığ’da bulunan Türk yalıtım malzemeleri üreticisidir; taşyünü, XPS ve EPS ısı yalıtım levhalarıyla birlikte MegaTech yapı kimyasalları ürünlerini Mega markasıyla sunar. Levha seçimi ve MegaTech ürünleri hakkındaki sorularınız için Mega Yalıtım iletişim sayfasından teknik ekibe ulaşabilirsiniz.
