Kısaca: Taş yünü yanar mı? Mega taşyünü levhalar için cevap hayırdır. Teknik föylerde yangına tepki sınıfı TS EN 13501-1’e göre A1 olarak verilir; Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik de bu sınıfı “hiç yanmaz” diye tanımlar. Aynı föylerde en yüksek kullanım sıcaklığı +750 °C’dir. Kaplamalı levhalarda ve mantolama sistemlerinde sınıf ayrıca belgeden okunur.
Soru basit görünse de cevabı üç ayrı kavrama dayanır: yangına tepki sınıfı, kullanım sıcaklığı ve bir yapı elemanının yangına dayanım süresi. Aşağıda üçünü de Mega teknik föyleri ve yönetmelik üzerinden açıyoruz. Malzemeyi önce tanımak isteyenler taş yünü nedir yazımızdan başlayabilir.
Taş yünü yanar mı?
Mega’nın taşyünü levhaları yanmaz: tüm taşyünü teknik föylerinde “Yanmazlık Sınıfı / Yangına Tepki” satırında A1 yazar ve referans standart TS EN 13501-1’dir. Yönetmeliğin Ek-2/A tablosuna göre A1 sınıfı malzemeler, tam gelişmiş yangın dahil yanmanın hiçbir aşamasında yanmaya katkıda bulunmaz. Ek-2/Ç tablosu da A1’i “hiç yanmaz” grubuna koyar.
Pratikte bu, levhanın yangına yakıt eklemediği anlamına gelir. Mega taşyünü ürünlerinin föylerindeki ilgili değerler şöyle:
| Ürün | Föydeki tipler | Kalınlık (mm) | Yangına tepki sınıfı | En yüksek kullanım sıcaklığı |
|---|---|---|---|---|
| Mantolama levhası | MEGA SW F120, F150, PLUS, ULTRA, SW-35L | 40–120 (SW-35L: 50–120) | A1 | +750 °C |
| Giydirme cephe levhası | MEGA SW EF 70, 80, 90 | 40–120 | A1 | +750 °C |
| Ara bölme levhası | MEGA SW PB 40, 50, 60 | 40–120 | A1 | +750 °C |
| Yüzer döşeme levhası | MEGA SW FF100, FF110, FF120 | 30 | A1 | +750 °C |
| Teras çatı levhası | 30, 40, 50, 60 ve 70 kPa | 40–100 | A1 | +750 °C |
Kaynak: Mega taşyünü teknik föyleri (TDS). Ürün standardı TS EN 13162+A1; levha ebadı 1200 × 600 mm.
Mega Insulation Solutions (Mega Yalıtım), taşyünü, XPS ve EPS ısı yalıtım levhalarını Mega markasıyla sunan bir Türk yalıtım malzemeleri üreticisidir. Föyler Dokümanlar sayfasında yayımlanır; hangi levhanın nerede kullanıldığını ise taş yünü kullanım alanları yazımızda bulabilirsiniz.
Taş yünü yangına dayanıklı mı?
Taşyünü levha yangına tepki açısından A1 sınıfındadır; teknik dilde “yangına dayanıklı” ise bir yapı elemanının yangına belirli bir süre direnmesini anlatır. Yönetmelik yangına karşı dayanımı, yapı elemanının yük taşıma, bütünlük ve yalıtkanlık özelliklerini belirlenmiş bir süre koruması olarak tanımlar. Dakika cinsinden süre bu yüzden levhaya değil, test edilen duvara ya da kapıya aittir.
Örneğin föyünde yangına tepki sınıfı A1 olarak verilen MegaBlock Thermal ısı yalıtım bloğu, duvar serisine göre 120 ile 240 dakika arasında yangın dayanımıyla beyan edilir. Aynı ayrım yangın kapısı gibi elemanlar için de geçerlidir.
A1 sınıfı ne demek? Euroclass sınıfları tek tabloda
A1, Avrupa yangına tepki sınıflandırmasının (Euroclass) en üst basamağıdır ve yanmaya katkıda bulunmayan malzemeleri gösterir. TS EN 13501-1’e göre yapı malzemeleri A1’den F’ye yedi ana sınıfa ayrılır; Türkçe karşılıkları yönetmeliğin Ek-2 tablolarındadır.
| Sınıf | Yönetmelikteki tanımın özü | Yönetmelikteki karşılığı |
|---|---|---|
| A1 | Tam gelişmiş yangın dahil, yanmanın hiçbir aşamasında yanmaya katkıda bulunmaz | Hiç yanmaz |
| A2 | Tam gelişmiş yangında yangın yüküne ve yangının gelişmesine önemli ölçüde katkıda bulunmaz | A2-s1,d0 zor yanıcı; diğer ek kodlarla zor alevlenici |
| B | C sınıfından daha ağır şartları sağlar | Zor alevlenici |
| C | D sınıfından daha ağır şartları sağlar; yanal alev yayılması sınırlıdır | Zor alevlenici |
| D | Küçük bir alev atağına uzun süre direnç gösterir | Normal alevlenici |
| E | Küçük bir alev atağına kısa süre direnç gösterir | Normal alevlenici |
| F | Yangın performansı belirlenmemiştir | Kolay alevlenici |
Kaynak: Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, Ek-2/A ve Ek-2/Ç.
Bu tabloya göre Mega taşyünü levhalar A1, yani hiç yanmaz sınıfındadır. Mega EPS ve XPS levhalar ise föylerine göre E sınıfıdır; yani yanıcıdır ve normal alevlenici grubundadır. Ayrıntılar için yalıtım malzemesi yangın sınıfı ve taş yünü mü EPS mi yazılarımıza bakabilirsiniz.
A1 ile A2 arasındaki fark
A1 malzeme yanmaya hiç katkıda bulunmaz; A2 tanımı ise “önemli ölçüde” katkıda bulunmamayı ister, yani sınırlı bir katkıya izin verir. Bu yüzden A2-s1,d0 “hiç yanmaz” değil, “zor yanıcı” sayılır. Yönetmeliğe göre A1 malzemelerin alt sınıfların bütün özelliklerini sağladığı kabul edildiğinden, zor yanıcı malzeme istenen yerde A1 malzeme de sınıf şartını karşılar.
Duman ve damlama ekleri ne anlatır?
Sınıf harfinin yanındaki s ekleri dumanı, d ekleri yanan damla ve parçacıkları sınıflandırır:
- s1, s2, s3: s3’te duman üretimi sınırlanmaz; s2’de toplam duman ve artış hızı sınırlıdır; s1 en sıkı sınıftır.
- d0, d1, d2: d0’da yanan damla oluşmaz; d1’de belirlenen süreden uzun yanan damla oluşmaz; d2’de sınırlama yoktur.
Yönetmeliğin Ek-2/Ç tablosunda “hiç yanmaz” karşılığı yalnızca A1 olarak, ek kod olmadan yer alır.
Taş yünü kaç dereceye dayanır?
Mega taşyünü levhaların teknik föylerinde en yüksek kullanım sıcaklığı +750 °C olarak beyan edilir. Bu değer mantolama, giydirme cephe, ara bölme, yüzer döşeme ve teras çatı levhalarının föylerinde aynıdır.
İnternette taş yünü için dolaşan farklı sıcaklık rakamları başka ürünlere ya da erime noktası gibi başka kavramlara ait olabilir. Mega ürünlerinde esas alınacak değer föydeki +750 °C’dir.
Kullanım sıcaklığı ve erime noktası farkı
Kullanım sıcaklığı ile erime noktası aynı şey değildir. En yüksek kullanım sıcaklığı, üreticinin beyan ettiği ve kullanımda aşılmaması gereken üst sınırdır. Erime noktası ise liflerin yumuşayıp eridiği sıcaklıktır ve Mega föylerinde verilmez. Yani +750 °C bir erime eşiği değil, kullanım sınırıdır.
Kaplamalı taşyünü levhalarda sınıf nasıl değerlendirilir?
Kaplamalı bir taşyünü levhanın sınıfı, kaplamasız levhanın sınıfından otomatik olarak çıkarılmaz; o ürünün kendi teknik föyünden veya performans beyanından okunur.
Yönetmeliğin Ek-2/C listesi mineral yünü, test edilmeden A1 sayılabilecek malzemeler arasında anar. Ancak listenin genel notları bünyedeki organik madde oranına sınır koyar ve organik katman içeren panel malzemeleri bu kabulün dışında tutar. Folyo ya da cam tülü kaplama levhaya yeni bir katman ekler; bu yüzden kaplamalı levhanın sınıfı genel listeden değil, ürünün kendi belgesinden okunur.
Mega’nın giydirme cephe levhası, ara bölme levhası ve taşyünü sanayi levhası kaplamasız seçeneğin yanı sıra siyah ya da sarı cam tülü veya alüminyum folyo kaplamayla da sunulur. Kaplamalı bir varyantın sınıfını sipariş ettiğiniz ürünün belgesinden kontrol edin; belge yoksa teklif aşamasında yazılı isteyin.
Mantolamada levha A1 ise sistem de A1 mi olur?
Taşyünü levhanın A1 olması, onunla kurulan mantolama sisteminin de A1 olduğu anlamına gelmez. Sistem levha, yapıştırıcı, dübel, donatı filesi, sıva ve son kattan oluşur ve yangın davranışı bir bütün olarak sınıflandırılır.
Yönetmeliğin 27. maddesi bu bileşenlerle kurulan ısı yalıtım sisteminin akredite bir laboratuvarca sistem olarak sertifikalandırılmasını ister; TS EN 13501-1 de ürünleri son kullanım uygulamalarıyla birlikte ele alır. Mega taşyünü mantolama levhası föylerindeki A1 sınıfı bu yüzden levhayı anlatır; sistemin sınıfı sistem belgesinden okunur.
Katmanları mantolama nedir yazımızda ayrıntılı anlattık. Sistem belgesindeki bileşenlerin dışına çıkmamak, belgedeki sınıfın binada da geçerli kalmasını sağlar.
MegaUsta’dan uygulama notu: Şantiyeye gelen paketlerin etiketindeki ürün tipini teknik föyle karşılaştırın. Pencere çevresindeki bariyer şeritlerinde de projede ve sistem belgesinde tanımlı levha tipini kullanın.
Bina cephelerinde kurallar ne diyor?
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik’in 27. maddesine göre bina yüksekliği 28,50 m’den fazla olan binalarda dış cephe zor yanıcı, diğer binalarda en az zor alevlenici malzemeden olmalıdır. Maddenin cephe hükümleri 2015’teki değişiklikle düzenlenmiştir; taşyünü levhaları doğrudan ilgilendiren başlıklar şunlardır:
- 28,50 m’den yüksek binalarda dış cephe zor yanıcı (A2-s1,d0) malzemeden olmalıdır; A1 malzeme bu şartı da karşılar.
- Cephesi zor alevlenici malzeme veya sistemden oluşan, 28,50 m’den alçak binalarda zemin kotundan itibaren 1,5 m’lik bölüm hiç yanmaz malzemeyle kaplanır.
- Bu binaların yüksekliği 6,50 m’yi aşıyorsa pencere ve benzeri boşlukların yan kenarlarında en az 15 cm, üst kenarında en az 30 cm eninde hiç yanmaz malzemeden yangın bariyeri yapılır.
- Derzleri açık veya havalandırmalı giydirme cephelerde cephe ve yalıtım malzemeleri en az zor yanıcı olmalıdır.
Yönetmeliğe göre bina yüksekliği, binanın kot aldığı noktadan saçak seviyesine kadar olan mesafedir. Bu özet genel bilgi içindir; sınıf seçimi, yükseklik hesabı ve bariyer detayları proje bazında yetkili mühendis ve yangın danışmanınca belirlenir.
Doğru bilinen yanlışlar
Taş yünü ve yangın konusunda sık duyulan bazı ifadeler eksik ya da hatalıdır:
- “Taş yünü hiç duman çıkarmaz.” A1 tanımı duman hakkında hüküm içermez; duman sınıfı, varsa belgeden okunur.
- “Taş yünü her sıcaklığa dayanır.” Mega föylerindeki sınır +750 °C’dir; föyde olmayan değer varsayılmaz.
- “Bütün yalıtım malzemeleri aynı sınıftadır.” Mega taşyünü levhalar A1, Mega EPS ve XPS levhalar ise föylerine göre E sınıfıdır ve yanıcıdır.
- “A1 levhayla yapılan mantolama da A1’dir.” Sistemin sınıfı sistem belgesinden okunur.
Sıkça Sorulan Sorular
Taş yünü erir mi?
Mega föylerine göre taşyünü levhalar +750 °C’ye kadar kullanım için beyan edilir; föylerde bir erime noktası verilmez. Kullanım sıcaklığı ile erime noktası farklı büyüklüklerdir: ilki üreticinin beyan ettiği kullanım sınırı, ikincisi liflerin yumuşayıp eridiği sıcaklıktır. İnternette dolaşan erime rakamları Mega ürünleri için esas alınmamalıdır. Projede dayanak, föydeki +750 °C sınırı ve A1 yangına tepki sınıfıdır.
Taş yünü yangın bariyeri olarak kullanılır mı?
Evet, A1 sınıfı taşyünü levhalar yönetmelikteki “hiç yanmaz malzeme” tanımını karşılar ve cephelerde istenen yangın bariyerlerinde kullanılabilir. Yönetmelik, cephesi zor alevlenici sistemle kaplı ve 28,50 m’den alçak binalarda zemin kotundan itibaren 1,5 m’lik bölümün, 6,50 m’yi aşan binalarda ise pencere çevresindeki 15 ve 30 cm’lik bariyerlerin hiç yanmaz malzemeden yapılmasını ister. Detay, sistem belgesine ve projeye göre belirlenir.
Taş yünü duman çıkarır mı?
Taş yünü için “hiç duman çıkarmaz” diye bir genelleme yapılamaz; duman davranışı ürünün belgesinden okunur. A1 sınıfının yönetmelikteki tanımı malzemenin yanmaya katkıda bulunmamasıdır ve duman hakkında ayrı bir hüküm içermez. Belgede duman sınıfı yazıyorsa o esas alınır. Örneğin taşyünü ve alçı plakadan oluşan Mega DesiWool panelin teknik föyünde sınıf A1-s1-d0 olarak verilir.
Taş yünü ile EPS ve XPS’in yangın davranışı nasıl karşılaştırılır?
Mega föylerine göre taşyünü levhalar A1 sınıfındadır; EPS ve XPS levhalar ise E sınıfıdır, yani yanıcıdır. E sınıfı malzemeler yönetmelikte normal alevlenici grubunda yer alır ve küçük bir alev atağına kısa süre direnç gösterir. Hangi malzemenin nerede kullanılabileceği bina yüksekliğine, cephe tipine ve sistem belgesine göre değişir. Ayrıntılı karşılaştırma için yalıtım malzemesi yangın sınıfı yazımıza bakabilirsiniz.
Taş yünü levhanın yangın sınıfı nereden öğrenilir?
Taş yünü levhanın yangın sınıfı ürünün teknik föyünden (TDS) veya performans beyanından öğrenilir. Mega föylerinde bu bilgi “Yanmazlık Sınıfı / Yangına Tepki” satırında, referans standardıyla birlikte yer alır. Kaplamalı varyantlarda o varyantın belgesine, mantolama gibi sistemlerde ise sistem belgesine bakılır. Mega taşyünü föylerine ve belgelerine Dokümanlar sayfasından ulaşabilirsiniz.
Kaynaklar
- Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, resmî metin (mevzuat.gov.tr)
- Resmî Gazete, 9 Temmuz 2015, Sayı 29411: yönetmelik değişikliği (Karar 2015/7401)
- SS-EN 13501-1:2019 yangına tepki sınıflandırması standart künyesi (SIS)
- Mega Mantolama Levhası 150 teknik bilgi föyü (TDS, PDF)
- Mega Yalıtım belgeleri (Dokümanlar)
Kullanım yerine göre doğru levhayı seçmek için taşyünü levhalar sayfasındaki ürünleri ve föyleri inceleyebilirsiniz. Kaplamalı varyantların belgeleri veya projeye özel sorular için Mega Yalıtım’a iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.
