Duvar Ses Yalıtımı: Komşu Gürültüsüne MegaBlock ve DesiWool Çözümleri

Duvar ses yalıtımı, komşu daireden gelen konuşma, televizyon ve müzik sesinin ortak duvardan geçişini azaltmak için alınan önlemlerin tümüdür. Yeni örülecek duvarlarda taşyünü dolgulu MegaBlock Acoustic bloklar, mevcut dairelerde ise duvarın oda tarafına uygulanan DesiWool paneller kullanılabilir. Her iki durumda priz, boru geçişi ve birleşim boşlukları da kapatılmalıdır.

Yan daireden gelen televizyon sesi, üst kattaki ayak sesleri ve sokaktan gelen trafik gürültüsü eve farklı yollardan ulaşır; bu yüzden her biri için ayrı önlem gerekir. Bu rehberde ortak duvardan gelen sesi azaltmanın yollarını, Rw değerinin ne anlattığını, yönetmeliğin daireler arasında istediği değerleri ve Mega teknik föylerindeki ölçülmüş ses değerlerini ele alıyoruz. Uzun süre maruz kalınan gürültünün insan üzerindeki etkilerini ise gürültünün sağlığa etkileri yazımızda ayrıca anlattık.

Komşu sesi daireye hangi yollardan gelir?

Komşu sesi daireye iki temel yoldan gelir: havada yayılan sesler duvarı titreştirerek karşı tarafa geçer, ayak sesi ve kapı çarpması gibi darbeler ise doğrudan yapının içinden ilerler. Binaların Gürültüye Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik de bu iki türü ayrı ayrı tanımlar ve her biri için ayrı sınır değer koyar.

• Hava doğuşlu ses: Konuşma, televizyon, müzik ve trafik gibi havada yayılan seslerdir. Ortak duvar, kapı ve pencereler üzerinden geçer; duvar ses yalıtımının asıl hedefi bu seslerdir.
• Darbe sesi: Yönetmeliğin tanımıyla ayak sesi, kapı çarpması, eşya çekilmesi ve sürtünmesi gibi doğrudan katı ortamda oluşup yapının taşıyıcı sistemine iletilen seslerdir. Çoğunlukla döşeme üzerinden alt kata ulaşır.

Üçüncü bir yol daha var: ses yalnızca iki daireyi ayıran duvardan değil, ona bağlanan yan duvarlardan, tavandan ve döşemeden de karşıya geçer. Yönetmelik bunu “dolaylı veya yanal iletim” olarak tanımlar. Ortak duvar ne kadar iyi yalıtılırsa yalıtılsın, birleşim yerleri ve yan elemanlar ihmal edilirse sonuç beklenenin altında kalır.

Rw değeri nedir?

Rw (ağırlıklı ses azaltma indeksi), bir duvarın ya da döşemenin havada yayılan sesi ne kadar azalttığını desibel (dB) cinsinden tek bir sayıyla ifade eder. Değer büyüdükçe duvardan geçen ses azalır. Tek sayılı değerin ölçüm sonuçlarından nasıl hesaplanacağını EN ISO 717-1 standardı belirler.

Teknik föylerde ve yönetmelikte birbirine benzeyen üç gösterge karşınıza çıkar. Ürün değerlerini doğru okumak için bunları ayırmak gerekir:

• Rw: Yapı elemanının laboratuvarda ölçülen ses azaltma değeridir. EN ISO 10140-2’ye göre yapılan bu ölçümlerde yan yollardan ses geçişi bastırılır; standart, sonuçların sahaya doğrudan uygulanamayacağını açıkça belirtir.
• R’w: Görünür ses azaltma indeksidir. Yönetmelik Rw ve R’w’yi tek sayılı yalıtım göstergeleri olarak birlikte tanımlar. Mega’nın MegaBlock ve DesiWool değerleri teknik föylerde R’w olarak verilir.
• DnT,w ve DnT,A: Binada iki oda arasında ölçülen ve alıcı odanın yankı süresine göre düzeltilen ses düzeyi farkıdır. Yönetmelikteki sınır değerler bu göstergeyle verilir; DnT,A, DnT,w değerine C spektrum uyum terimi eklenerek bulunur.

Desibel farkı kulakta nasıl hissedilir?

Desibel logaritmik bir ölçektir: 10 dB’lik fark, ses şiddetinde 10 katlık farka karşılık gelir. Kulak bu farkı çok daha küçük algılar. Georgia State Üniversitesi’nin HyperPhysics kaynağındaki pratik kurala göre bir sesin iki kat yüksek duyulması için şiddetinin yaklaşık 10 kat artması gerekir. Tersinden okunduğunda, duvarın 10 dB fazla azalttığı ses yaklaşık yarı yükseklikte duyulur.

Tablo yaklaşık bir pratik kurala dayanır ve gerçek algı sesin frekansına göre değişir. Yine de küçük görünen birkaç desibelin kulakta neden belirgin bir fark yarattığını açıklar.

Yönetmelik daireler arasında ne kadar ses yalıtımı istiyor?

Binaların Gürültüye Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik, binaları A’dan F’ye akustik performans sınıflarına ayırır ve yeni yapılacak binalarda en az C sınıfının sağlanmasını ister. Esaslı tadilat yapılan binalarda tadilattan etkilenen yapı elemanlarında en az D sınıfı aranır. Konut binaları için sınır değerler yönetmeliğin EK-3 bölümündeki tablolarda yer alır:

Kaynak: Yönetmelik EK-3, Tablo 3.4 ve Tablo 3.5, konut binalarında bağımsız birim ve ortak alan satırları. Hava doğuşlu seste değer büyüdükçe, darbe sesinde ise değer küçüldükçe performans artar.

Bu değerler binada, iki oda arasında ölçülür; teknik föydeki R’w değeriyle bire bir karşılaştırılmaz. Yönetmeliğe göre projesi gürültüye karşı önlemler bakımından uygun olmayan yapıya yapı ruhsatı verilmez, uygulamada eksik bulunan binaya da eksikler giderilene kadar yapı kullanma izin belgesi verilmez. Duvar tipinin akustik proje ya da mimari akustik raporu üzerinden seçilmesi bu yüzden önemlidir.

Yeni yapıda duvar ses yalıtımı nasıl yapılır?

Yeni yapıda duvar ses yalıtımı, duvar yapılırken içine yerleştirilir: kâgir duvarlarda taşyünü katmanlı ses yalıtım blokları, hafif bölme duvarlarda ise profillerin arasına yerleştirilen taşyünü levhalar kullanılır. Mega’nın MegaBlock Acoustic ürünü, blok gövdesinin içinde bir ya da birkaç taşyünü katmanı bulunan, ses yalıtımı için geliştirilmiş bir duvar bloğudur; duvar örüldüğünde yalıtım katmanı da duvarın içinde yerini almış olur. Mega’nın ürün sayfası bu çözümü, ses yalıtımını olabildiğince ince bir duvarla sağlamak ve farklı malzemeleri katmanlı yapıda birleştirerek uygulama eksiklerini azaltmak üzere tasarlanmış patentli bir duvar sistemi olarak tanımlar.

Ürün sayfasında komşu duvarlar, mutfak ve banyolar, yatak odaları, otel odaları, teknik odalar, stüdyolar ve yüksek sese maruz kalan şaftlar başlıca kullanım yerleri olarak sayılır. Teknik föylerdeki ses değerleri, blok genişliği arttıkça yükselir:

Kaynak: blok ve taşyünü ölçüleri Mega ürün sayfasından, ses değerleri MegaBlock Acoustic teknik föylerinden alınmıştır. Parantez içindeki sayılar C ve Ctr spektrum uyum terimleridir. Föylere göre serilerin yangına tepki sınıfı A1, birim hacim kütlesi 830 ile 1.000 kg/m³ arasındadır.

Değerleri okurken sıvalı ve sıvasız duvarı karıştırmayın. Aynı 145 mm seride TSE testinde sıvasız duvar için 41,60 dB ölçülmüş, föy tablosunda sıvalı duvar için 47 dB verilmiştir. İki ürünü ya da iki seriyi karşılaştırırken her zaman aynı koşuldaki değerleri yan yana koyun. Ürün sayfasında daha ince bir seri olan 95/35SW için de teknik föy bulunur (sıvalı duvar R’w 40 dB); ancak bu seri ürün sayfasındaki blok ölçü tablosunda yer almaz.

Ürün sayfasına göre blok kolay kesilir; köşe ve dolu bloklarla, kapı ve pencere açıklıklarında ise lento ile birlikte uygulanır. Bu tamamlayıcı elemanlar uygulamada hız ve homojenlik sağlar. Blok sisteminin genel yapısını ve Thermal serisiyle farkını MegaBlock nedir rehberimizde, MegaBlock Acoustic’in tüm teknik föylerini ise ses yalıtım bloğu sayfamızda bulabilirsiniz.

Alçıpan bölme duvar yapılacaksa ne kullanılır?

Daire içinde hafif bir bölme duvar yapılacaksa ses yalıtımı, profillerin arasına yerleştirilen taşyünü levhayla sağlanır. Mega’nın ara bölme levhası hafif bölme duvar sistemlerinde ses ve ısı yalıtımı için kullanılır; teknik föye göre MEGA SW PB 40/50/60 tipleri 40, 50 ve 60 kg/m³ yoğunlukta, 40–120 mm kalınlıkta üretilir ve λD değeri en fazla 0,035 W/mK’dir. Kalınlık ve yoğunluk seçimini, levha yerleşimini ve birleşim detaylarını taş yünü ses yalıtımı rehberimizde adım adım anlattık.

Mevcut dairede duvar ses yalıtımı nasıl yapılır?

Mevcut bir dairede ortak duvarı yıkmadan ses yalıtımı yapmanın pratik yolu, duvarın oda tarafına taşyünü ve alçı plakadan oluşan bir panel uygulamaktır. Mega’nın DesiWool paneli bu iş için kullanılır: bir yüzü alçı plaka, diğer yüzü taşyünüdür. Taşyünü yüzü yalıtımı sağlar, alçı plaka yüzü ise odanın yeni duvar yüzeyini oluşturur.

Ürün sayfasına göre DesiWool; bitişik daireler arasındaki komşu duvarlarda, iç bölme duvarlarda, dış duvarların iç yüzeylerinde ve merdiven ya da asansör kovalarına bitişik duvarlarda ses ve ısı yalıtımı için kullanılır. Teknik föye göre paneller 2700 x 1200 mm ölçüsünde ve 15 ile 80 mm arasında altı farklı kalınlıkta üretilir.

Ses değerleri, ISO/IEC 17025 kapsamında akredite Ticem İleri Yapı Teknolojileri laboratuvarında DesiWool W15 ile yapılan deneylerden gelir. Deneyler EN ISO 10140-2’ye göre yapılmış, EN ISO 717-1’e göre değerlendirilmiştir:

Bu sayılar deneydeki numuneye aittir ve mevcut duvarınızın değerine eklenerek okunmaz. Mevcut bir duvarda sağlanacak artış için Mega kaynaklarında ölçüm yoktur; gerekiyorsa duvarla birlikte denenmiş bir rapor isteyin. Evdeki sonuç; duvarın kendi yapısına, yan duvar ve döşeme birleşimlerine, priz ve tesisat boşluklarına göre değişir. Uygulama adımlarını ve içten yalıtımda dikkat edilecek nem konularını iç cephe yalıtımı (DesiWool) rehberimizde, ürünün teknik föyünü ve deney raporlarını DesiWool sayfasında bulabilirsiniz.

DesiWool bir ses yalıtım panelidir; odadaki yankıyı azaltmak için tasarlanmış bir ses emici değildir. Ses yalıtımı sesin duvardan geçmesini azaltır, ses yutucu yüzeyler ise odanın içindeki yansımaları azaltır. Ses yutmanın uç örneğini, yani anekoik oda kavramını ayrı bir yazıda anlattık; iki kavram arasındaki fark orada daha net görülür.

Darbe sesine karşı döşemede ne yapılır?

Ayak sesi, eşya çekme ve kapı çarpması gibi darbe sesleri döşeme ve taşıyıcı sistem üzerinden yayıldığı için duvar yalıtımıyla çözülmez; bunun için şapın altına yalıtım levhası konarak yüzer döşeme yapılır. Yönetmelik darbe sesi sınırını, sesin kaynağı olan odanın, yani üst katın döşemesi için verir.

Mega’nın yüzer döşeme levhası, ürün sayfasına göre zemin kaplamalarında, iki kat beton arası şap altı döşemelerde ve titreşim kaynaklı temellerin altında ısı, ses ve titreşim yalıtımı için kullanılan taşyünü levhadır. Teknik föye göre MEGA SW FF100/110/120 tipleri 100–120 kg/m³ yoğunlukta, 30 mm kalınlıkta ve 25 kPa basma dayanımındadır. Katman sırasını, kenar detaylarını ve uygulama adımlarını yüzer döşeme nedir rehberimizde ele aldık.

Gürültü kaynağına göre hangi çözüm seçilir?

Sessiz bir daire için önce sesin nereden geldiği belirlenir, sonra o yüzeye uygun çözüm seçilir. Aşağıdaki tablo bu yazıdaki çözümleri gürültü kaynağına göre özetler:

Tablodaki ürünlerin tamamı Mega markasıyla sunulur. Mega Insulation Solutions (Mega Yalıtım), genel müdürlüğü İstanbul Kavacık’ta, fabrikası Elazığ’da bulunan Türk yalıtım malzemeleri üreticisidir; ürün yelpazesinde taşyünü, XPS ve EPS ısı yalıtım levhalarının yanı sıra MegaBlock, DesiWool ve MegaTech yapı kimyasalları yer alır. Taşyünü levhaların ses yalıtımı dışındaki kullanım yerleri için taş yünü kullanım alanları yazımıza bakabilirsiniz.

Duvar ses yalıtımında sık yapılan hatalar nelerdir?

İyi bir ürün seçildiğinde bile sonuç, uygulamadaki ayrıntılara bağlıdır. Şu hatalardan kaçının:

• Priz ve tesisat boşluklarını açık bırakmak: Priz kutuları, boru ve kablo geçişleri duvarda delik açar. Bu boşluklar kapatılmazsa ses, duvarın yalıtımlı gövdesini atlayarak geçer.
• Yan yolları unutmak: Ortak duvarla birleşen yan duvarlar, tavan ve döşeme de sesi taşır. Duvarın tavana ve döşemeye birleştiği derzler boş bırakılmamalıdır.
• Laboratuvar değerini binadaki sonuç sanmak: Laboratuvarda yan yollar bastırılır. Binadaki sonuç, birleşim detaylarına ve yan elemanlara göre değişir.
• Sıvalı ve sıvasız değerleri karıştırmak: Ürünleri karşılaştırırken aynı koşulda ölçülmüş değerleri yan yana koyun.
• Ses yalıtımı ile ses yutmayı karıştırmak: Ses yutucu kaplamalar odanın içindeki yansımaları azaltmak içindir. Komşudan gelen ses için duvarın ses yalıtımı iyileştirilmelidir.
• Değeri belgelenmemiş ürün seçmek: Ses değeri teknik föy ya da deney raporuyla beyan edilmiş ürünleri tercih edin ve değerin hangi koşulda ölçüldüğüne bakın.

MegaUsta’dan uygulama notu: Ses yalıtımlı bir duvarda iki dairenin prizlerini aynı hizaya, sırt sırta yerleştirmeyin; kutuları birbirinden kaydırın ve kutu çevresindeki boşluğu harçla doldurun. Boru ve kablo geçişlerinin çevresini sızdırmaz biçimde kapatın, duvarın tavana ve döşemeye birleştiği derzleri boş bırakmayın. Blok keserek yerleştirdiğiniz noktalarda derzlerin dolu olduğunu sıvadan önce kontrol edin.

Sıkça Sorulan Sorular

Komşu sesi duvardan nasıl engellenir?

Komşu sesi, ortak duvarın ses yalıtımı artırılarak ve duvardaki boşluklar kapatılarak azaltılır. Duvar yeni örülecekse taşyünü dolgulu MegaBlock Acoustic bloklar kullanılabilir; mevcut duvarda ise oda tarafına DesiWool gibi taşyünü ve alçı plakadan oluşan bir panel uygulanır. Priz, boru ve kablo geçişleri sızdırmaz biçimde kapatılmalı, duvarın tavan ve döşemeyle birleştiği derzler boş bırakılmamalıdır. Üst kattan gelen ayak sesi ise döşemede çözülür.

Rw değeri kaç olmalı?

Yönetmelik tek bir duvar için Rw sınırı vermez; daireler arasında binada ölçülen DnT,A değerini sınırlar. Yeni konutlarda en az C sınıfı istenir ve bu sınıfta bağımsız birimler arasında en az 52 dB gerekir; A sınıfında bu değer 62 dB’dir. Laboratuvarda yan yollar bastırıldığı için duvarın Rw değeri binadaki sonuçla aynı değildir. Duvar tipi bu yüzden akustik hesapla, pay bırakılarak seçilmelidir.

MegaBlock ile örülen duvar ne kadar ses yalıtımı sağlar?

Mega teknik föylerine göre MegaBlock Acoustic ile örülen sıvalı duvarın R’w değeri seriye göre 47 ile 60 dB arasındadır: 145 mm seride 47, 195 mm seride 53, 245 mm seride 56, 295 mm seride 60 dB. Föy başlıklarında belirtilen TSE testlerinde sıvasız duvar için 145 mm seride 41,60 dB, 295 mm seride 48,70 dB ölçülmüştür. Binadaki sonuç birleşim detaylarına göre değişir.

Mevcut daireye ses yalıtımı yapılabilir mi?

Evet, mevcut bir daireye duvarı yıkmadan ses yalıtımı yapılabilir. Ortak duvarın oda tarafına, bir yüzü alçı plaka, diğer yüzü taşyünü olan DesiWool panel uygulanır. DesiWool W15 raporlarında kutu profil üzerinde tek yönlü uygulamada R’w 29 dB, çift yönlü uygulamada R’w 42 dB verilir; bu değerler mevcut duvarın değerine eklenecek bir kazanç değildir. Mevcut bir duvardaki artış için duvarla birlikte denenmiş bir rapor isteyin.

Duvar ses yalıtımında hangi malzemeler kullanılır?

Malzeme, duvarın tipine göre seçilir. Kâgir duvar örülecekse taşyünü dolgulu ses yalıtım blokları (MegaBlock Acoustic), alçıpan gibi hafif bölme duvarlarda profillerin arasına yerleştirilen taşyünü ara bölme levhaları, mevcut duvarlarda ise taşyünü ve alçı plakadan oluşan kompozit paneller (DesiWool) kullanılır. Üst kattan gelen ayak sesi ise duvardan değil döşemeden geldiği için şapın altına yüzer döşeme levhası konarak azaltılır.

Kaynaklar

• Binaların Gürültüye Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik, Resmî Gazete, 31 Mayıs 2017, Sayı 30082 (Madde 4, 5, 10 ve 11)
• Aynı yönetmeliğin ekleri: EK-3 Tablo 3.4 ve Tablo 3.5 (Resmî Gazete, PDF)
• EN ISO 717-1:2020 Akustik: binalarda ve yapı elemanlarında ses yalıtımının derecelendirilmesi, Bölüm 1: hava doğuşlu ses yalıtımı (SIS standart künyesi)
• EN ISO 10140-2:2021 Akustik: yapı elemanlarında ses yalıtımının laboratuvarda ölçülmesi, Bölüm 2: hava doğuşlu ses yalıtımı (SIS standart künyesi)
• Georgia State Üniversitesi, HyperPhysics: “Rule of Thumb” for Loudness
• Mega teknik föyü: MegaBlock Acoustic 145/50SW
• Mega teknik föyü: MegaBlock Acoustic 195/90SW
• Mega teknik föyü: MegaBlock Acoustic 245 serisi
• Mega teknik föyü: MegaBlock Acoustic 295 serisi
• Mega teknik föyü: DesiWool Panel
• DesiWool W15 tek yön ses deney raporu
• DesiWool W15 çift yön ses deney raporu
• Mega teknik föyü: Yüzer Döşeme Levhası (MEGA SW FF100/110/120)
• Mega teknik föyü: Ara Bölme Levhası (MEGA SW PB 40/50/60)
• Mega Yalıtım belgeleri ve teknik dokümanlar

Yeni bir projede duvar tipini seçiyorsanız serileri ve teknik föyleri MegaBlock duvar sistemleri sayfasında inceleyebilir, mevcut daireniz için uygun çözümle ilgili sorularınızı iletişim sayfasından teknik ekibimize iletebilirsiniz.

Hazırlayan: Mega Yalıtım Teknik Ekibi. Teknik değerler Mega teknik föylerinden, deney raporlarından ve ürün sayfalarından; sınır değerler Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelik metninden alınmıştır.