Çatı Yalıtımı Nasıl Yapılır? Eğimli Çatı ve Çatı Arası Rehberi

Nisan 28, 2026

Kısaca: Çatı yalıtımı, önce ısı yalıtımının yeri seçilerek yapılır: çatı arası kullanılmıyorsa tavan döşemesinin üstü, kullanılıyorsa mertek altı, arası veya üstü. Mertek seviyesinde içten dışa sıra buhar kesici, ısı yalıtımı, gerekiyorsa havalandırma boşluğu ve su geçirmez alt örtüdür. Düzeni alt örtünün su buharı geçirgenliği belirler.

Bu rehber kiremit, metal ve ahşap kaplı eğimli çatılar ile çatı arası içindir. Düz çatıdaki katman sırası için teras çatı yalıtımı, su yalıtımının genel çerçevesi için su yalıtımı nedir yazılarımıza bakabilirsiniz.

Eğimli çatıda yalıtım nereye yapılır?

Eğimli çatıda ısı yalıtımı dört yerden birine yapılır: çatı arası tabanı, mertek altı, mertek arası veya mertek üstü. Seçimi çatı arasının kullanılıp kullanılmayacağı, kaplamanın sökülüp sökülmeyeceği ve mertek yüksekliği belirler.

Yalıtımın yeri	Ne zaman seçilir?	Dikkat edilecek nokta	Mega ürün sayfasında ne yazar?
Çatı arası tabanı (tavan döşemesi üstü)	Çatı arası kullanılmıyorsa	Çatı arası soğuk kalır ve havalandırılır; saçak açıklıkları kapatılmaz	XPS (ekstrüde polistiren) düz levha: “çatı altı döşemeleri”
Mertek altı	İç kaplama ve çatı örtüsü sağlamsa, içeriden ek yalıtım gerekiyorsa	Çatı eğimi altında oda yüksekliği ve alan kaybı olur; oda tarafında buhar kesici gerekir	XPS düz levha: “mertek altında”
Mertek arası	Çatı arası kullanılacaksa; Almanya’daki Baunetz Wissen’e göre en yaygın yöntem	Mertek yüksekliği çoğu zaman kalınlığı sınırlar; merteğin kendisi ısı köprüsüdür	Konum belirtilmez. Taşyünü (taş yünü) Teras Çatı Levhası sayfası yalnız “her türlü eğimli metal ve ahşap çatı” der.
Mertek üstü	Kaplama yenileniyorsa veya mertek yüksekliği yetmiyorsa	Yalıtım merteklerin üzerine gelir; altında taşıyıcı kaplama ve buhar kesici, üstünde örtü, çıta ve kiremit olur	Konum belirtilmez. Teras Çatı Levhası sayfası ve föyleri bu uygulamayı tanımlamaz.

Kaynak: Galler Hükümeti yapı düzenlemeleri rehberi (Birleşik Krallık); Baunetz Wissen (Almanya; mertek arası, mertek altı ve havalandırmasız çatı maddeleri); ürün sütunu Mega ürün sayfaları. Konum ve yapım bilgileri bu ülkelerin uygulamasını anlatır, Türkiye’de bağlayıcı kural değildir ve Mega ürün sayfalarında geçmez.

Ev çiziminde eğimli çatının bir bölümü ve cam çıkmanın üstü kırmızıyla işaretli; önde taşyünü levhalar ve Mega StoneWool paketleri — Teras Çatı Levhası kullanım kartında kırmızı alanlar eğimli çatının bir bölümünü ve düz çıkmanın üstünü gösterir.

Çatı arası kullanılmıyorsa yalıtım nereye yapılır?

Çatı arası kullanılmıyorsa ısı yalıtımı tavan döşemesinin üstüne yapılır; ısıtılan mekânın sınırı orasıdır ve çatı arası dış ortama yakın, soğuk bir boşluk olarak kalır. Galler Hükümeti’nin yapı düzenlemeleri rehberi bu düzeni, havalandırma gerektiren soğuk çatı olarak tanımlar ve saçak boyunca havalandırma açıklığı ister.

Döşemedeki delik ve geçişlerin yalıtımdan önce kapatılması, ABD Enerji Bakanlığı’nın da ilk adım olarak istediği işlemdir. Çatı arası tabanındaki adımların ayrıntısını kışın evi sıcak tutmanın 5 yolu yazımızda bulabilirsiniz. Çatı arasını ileride oda yapmayı düşünüyorsanız kararı baştan mertek seviyesine göre verin.

Çatı yalıtımı adım adım nasıl yapılır?

Eğimli çatıda uygulama proje kararı, su geçirmez alt örtü, ısı yalıtımı ve buhar kesici adımlarıyla ilerler. Mertek arası veya altı bir uygulamada sıra şöyledir:

Çatıyı kontrol edin: Taşıyıcı, kaplama, oluk ve varsa sızıntı izleri uygulamadan önce incelenir. Sızıntı yalıtımın arkasında kalırsa levha ıslanır.
Isı ve su yalıtımını birlikte planlayın: Binalarda Su Yalıtımı Yönetmeliği, yaşam alanlarını çevreleyen eğimli çatılarda ısı ve su yalıtımı detaylarının uyumlu olmasını ve bir bütün olarak tasarlanmasını ister. Kalınlık TS 825 hesabına dayanan ısı yalıtım projesinden gelir.
Üst katmanı seçin: Isı yalıtımının üstünde kalacak alt örtünün su buharı geçirgenliğine bakılır. Alt örtü buhar geçirgen değilse, levhanın üstü ile alt örtünün altı arasında saçaktan mahyaya kesintisiz havalandırma boşluğu bırakılır.
Alt örtüyü ve tahliye detaylarını tamamlayın: Kaplama yenileniyorsa su geçirmez alt örtü kaplamadan önce serilir; oluk, dere ve süzgeç gibi tahliye elemanlarıyla bütünlük sağlayacak şekilde bağlanır, köşe ve dilatasyonlarda ek önlem alınır. Hafif metal çatılarda örtüler özel raptiyelerle mekanik olarak tespit edilir. Yönetmelik yağmur suyunun yapı içine alınmadan, en kısa mesafeden uzaklaştırılmasını esas alır.
Isı yalıtımını yerleştirin: Levhalar birbirine ve merteklere boşluk kalmayacak şekilde yanaştırılır; havalandırmalı düzende levhanın üstündeki boşluk doldurulmaz. Çift kat uygulamada üst kat derzleri alttakilerle çakıştırılmaz.
Buhar kesiciyi sıcak tarafa alın: Buhar kesici katman ısı yalıtımının oda tarafına serilir; ek yerleri ve geçişleri hava sızdırmaz biçimde kapatılır.

Mertek üstü uygulamada sıra alttan üste ilerler: merteklerin üzerinde taşıyıcı kaplama, buhar kesici ve hava sızdırmaz katman, ısı yalıtımı, alt örtü, çıta ve kaplama. Almanya’daki Baunetz Wissen, mineral yün sistemlerinin tüm yüzeyi taşıyan sağlam bir alt kaplama ve özel vidalar gerektirdiğini yazar. Mega Teras Çatı Levhası’nın sayfası ve föyleri bu uygulamayı tanımlamaz.

MegaUsta’dan uygulama notu: Levhaları çatıya almadan önce depolamayı planlayın. Teras Çatı Levhası’nın ürün sayfasına göre paletler üst üste istiflenmez; açıkta bekleyecek levhalar, hava akımını kesmeyecek ve su birikintisi oluşturmayacak şekilde naylon veya branda ile örtülür, güneşten de korunur. Çatıya çıkarırken mümkünse vinç kullanılır; paletlerde çelik veya zincir halat yerine yassı halat tercih edilir.

Mertek üstü, mertek arası ve mertek altı yalıtım arasındaki fark nedir?

Fark, ısı yalıtımının taşıyıcı merteklere göre nerede durduğudur; bu da ısı köprüsünü, kullanılabilir alanı ve işin dışarıdan mı içeriden mi yapılacağını değiştirir.

Mertek arası: Almanya’daki yapı bilgi platformu Baunetz Wissen’e göre eğimli çatıda en sık kullanılan yöntemdir. Sonradan uygulamada mertek yüksekliği çoğu zaman etkili bir kalınlığa yetmez ve merteğin kendisi ısı köprüsü olur.
Mertek altı: Mevcut iç kaplama ve sağlam çatı örtüsü varken mantıklı bir ektir. Aynı kaynağa göre çatı eğimi altındaki alanın ve yüksekliğin bir kısmı kaybedilir.
Mertek üstü: Galler Hükümeti rehberinde yalıtım merteklerin üzerine serilir, üstüne örtü, çıta ve kiremit gelir. Rehber bu düzeni havalandırma gerektirmeyen sıcak çatı olarak tanımlar. Baunetz Wissen, mertek yüksekliği yetersiz çatıların yenilenmesinde bu çözümü önerir.

Buhar kesici ve havalandırma boşluğu nasıl planlanır?

İkisi ayrı karardır. Havalandırma boşluğu, ısı yalıtımının üstündeki alt örtünün su buharı geçirgenliğine göre belirlenir; buhar kesici ise yalıtımın oda tarafında planlanır. Binalarda Su Yalıtımı Yönetmeliği, çatı detayında kullanılan su yalıtım malzemesinin buhar geçirgenliğine göre, gerektiğinde sıcak tarafta buhar kesici katman ve/veya kesintisiz havalandırma boşluğu ister.

Kaynaklar bu kararın iki yolunu gösterir. Galler Hükümeti rehberi, yalıtım mertek arasındaysa saçak ve mahyada havalandırma ister. Birleşik Krallık’taki CNC Building Control rehberi, buhar geçirgen örtü kullanılan çatıda saçak ve mahya havalandırmasının normalde gerekmediğini belirtir. Almanya’daki Baunetz Wissen de bugünkü uygulamada mertekler arasının tamamen yalıtımla doldurulduğunu, üstte buhara açık bir alt örtü, iç tarafta ise hava sızdırmaz katman ve buhar kesici veya buhar freni kullanıldığını anlatır. Bu düzende iç taraftaki katman atlanmaz.

Havalandırma seçilirse boşluk ısı yalıtımının üstünde, alt örtünün altında ve çalışır durumda olmalıdır; levha bu boşluğu doldurmamalıdır. CNC rehberi soğuk çatıda 50 mm hava boşluğundan söz eder. Ekinci ve Yıldırım, soğuk çatılarda giriş ve çıkış kesitleri yeterli değilse su buharının çatı boşluğundan atılamadığını ve soğuk havada yoğuşup su olarak geri döndüğünü yazar. Mega Teras Çatı Levhası föylerinde su buharı difüzyon direnci μ = 1’dir; levha buharı kesmediği için buhar kontrolü ayrı bir katmanla çözülür.

Kiremit altına hangi su yalıtımı yapılır?

Kiremit altında su yalıtımı, kiremit sırasının altına serilen su geçirmez alt örtüyle yapılır. Baunetz Wissen, ısı yalıtımının üstündeki buhara açık alt örtünün görevini yağış ve savrulan karın içeri girmesini sınırlamak, böylece yalıtımın ıslanmasını önlemek olarak açıklar.

Binalarda Su Yalıtımı Yönetmeliği’nin Ek-1 listesinde bu kullanım için TS EN 13859-1 yer alır: sürekli olmayan çatı kaplamalarının altında kullanılan alt tabakalar. Fullback ailesi bu tür bir örtü içermez; alt örtüyü çatı kaplamasıyla uyumlu bir sistem olarak seçin.

Fullback likit eğimli çatıda nerede kullanılır?

Mega’nın Fullback Akrilik likit su yalıtımı, ürün sayfasına göre beton, sıva, çimento levha, galvaniz, çinko, alüminyum, PVC, polyester ve ahşap kaplı eğimli çatı ve teraslarda, ayrıca çatlak, saçak ve baca dibi gibi detaylarda kullanılır. Sayfa, kiremidi bu yüzeyler arasında saymaz ve ürünü kiremit altı örtü olarak tanımlamaz.

Ürün çatıda en dış katman olarak kalacaksa güneş koşulunu da karşılamalıdır: Yönetmelik böyle bir katmanın güneş ışınlarına dayanıklı olmasını veya bu performansı sağlayacak bir katmanla kaplanmasını ister. Fullback ailesinde tek bileşenli üründe UV dayanımı, ürün sayfasına göre Fullback Akrilik UV için belirtilir.

Metal çatıda bir sınır daha vardır. Yönetmelik, hafif metal çatılar gibi çatı hareketlerinin yoğun olduğu detaylarda taşıyıcılı sentetik örtü veya elastomerik polimer bitümlü örtü kullanılmasını ister. Fullback Akrilik bu örtülerden biri değildir ve Fullback ailesinde örtü yoktur; bu detayları ürün sayfasındaki metal yüzey listesine dayanarak planlamayın. Fullback sayfaları su buharı geçirgenliği değeri de vermez; bu nedenle ürünü buhar geçirgen alt örtü yerine kullanmayın. Kovadaki “elastomerik” ifadesinin ne anlattığını elastomerik su yalıtımı yazımızda açıkladık.

Koyu gri kâgir duvar kesitinde kırmızıyla işaretli kat ve Fullback Liquid Membrane Waterproofing yazılı mavi kova — Fullback likit su yalıtımının kullanım kartı duvar kesiti üzerinde gösterilir; ürün sayfası eğimli çatı, teras ve dış cepheyi birlikte sayar.

Eğimli çatıda hangi Mega levhası kullanılır?

Mega ürün sayfalarına göre taşyünü Teras Çatı Levhası her türlü eğimli metal ve ahşap çatıda, XPS düz levha ise kırma çatıda çatı altı döşemesinde ve mertek altında kullanılır; EPSG sayfası da eğimli çatıları sayar. Teras Çatı Levhası’nın adında teras geçse de ürün sayfası levhayı tüm çatı tipleri için tanımlar ve düşük kalınlıklarda üretilebildiği için gerektiğinde çift kat kullanılabileceğini belirtir. Mega Insulation Solutions (Mega Yalıtım), taşyünü levhalarını grup şirketi Megataş’ın üretimiyle sunar.

Teras Çatı Levhası tipi	Basma dayanımı	Kalınlık (mm)	Isıl direnç RD (m²K/W)
30 kPa	min. 30 kPa	40, 50, 60, 80, 100	1,00; 1,25; 1,50; 2,05; 2,55
40 kPa	min. 40 kPa	40, 50, 60, 80, 100	1,00; 1,25; 1,50; 2,05; 2,55
50 kPa	min. 50 kPa	50, 60, 80, 100	1,25; 1,50; 2,05; 2,55
60 kPa	min. 60 kPa	60, 80, 100	1,50; 2,05; 2,55
70 kPa	min. 70 kPa	80, 100	2,05; 2,55

Kaynak: Mega Teras Çatı Levhası 30, 40, 50, 60 ve 70 kPa teknik bilgi föyleri. Beş tipte ortak değerler: 1200 x 600 mm, λD en fazla 0,039 W/mK, yangına tepki A1, μ = 1, kaplamasız.

Föyler eğimli çatıya özel bir kPa eşiği vermez; tipi uygulayacağınız detaydaki yüke göre seçin. MEGA XPS T1500, T2000 ve T3000 föylerinde λD 0,035 W/mK, T2500 föyünde 0,036 W/mK’dir; azami kullanım sıcaklığı +75 °C, yangın sınıfı E’dir.

Malzeme seçiminde yangın kuralı da vardır. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik’in 28. maddesi çatı kaplamasının BROOF sınıfı olmasını, altındaki yüzeyin veya yalıtımın en az zor alevlenici olmasını ister; kaplama yanmaz malzemeyse bu yüzeyin en az normal alevlenici olmasına izin verir. Yüksek binalarda ve bitişik nizam yapılarda çatı taşıyıcısı ve kaplaması yanmaz malzemeden olmalıdır. Teras Çatı Levhası A1 sınıfındadır. MEGA XPS E sınıfıdır; aynı Yönetmeliğin Ek-2/Ç tablosunda E normal alevlenici gruptadır, bu yüzden XPS bu maddede yalnız yanmaz kaplama altındaki koşula girer. Orman içinde veya bitişiğindeki rafineri, enerji tesisi ve kapalı alanı 2000 m²’den büyük fabrika gibi tesislerin dış yangın bölgesinde 28. maddenin 4. fıkrası daha sıkı koşul getirir. Seçimi kaplama türüyle birlikte proje müellifiyle yapın.

Sıkça Sorulan Sorular

Çatı yalıtımı içeriden mi dışarıdan mı yapılır?

İkisi de mümkündür; karar kaplamanın durumuna ve çatı arasının kullanımına bağlıdır. Kaplama sağlamsa ve içeriden çalışılacaksa yalıtım mertek arasına veya altına yapılır; mertek altında odanın yüksekliğinden bir miktar kaybedilir. Kaplama zaten yenilenecekse ya da mertek yüksekliği yetmiyorsa yalıtım dışarıdan, mertek üstüne yapılabilir. Çatı arası kullanılmıyorsa tavan döşemesinin üstü yalıtılır.

Mertek arası yalıtımda havalandırma boşluğu bırakılır mı?

Isı yalıtımının üstündeki alt örtüye bağlıdır. Alt örtü buhar geçirgen değilse boşluk bırakılır ve bu boşluk levhanın üstü ile alt örtünün altı arasında, saçaktan mahyaya kesintisiz olur. Galler Hükümeti rehberi saçak ve mahya havalandırması arar. Birleşik Krallık’taki CNC Building Control rehberi, buhar geçirgen örtüde bu havalandırmanın normalde gerekmediğini belirtir. Yönetmelik gerektiğinde buhar kesici ve/veya kesintisiz boşluk ister.

Teras çatı levhası eğimli çatıda kullanılır mı?

Evet. Mega Teras Çatı Levhası’nın ürün sayfası, levhanın her türlü eğimli metal ve ahşap çatıda ve teras çatılarda kullanılabileceğini belirtir. Föylerine göre levha 30, 40, 50, 60 ve 70 kPa tiplerinde, tipe göre 40–100 mm kalınlıkta üretilir; λD değeri en fazla 0,039 W/mK, yangına tepki sınıfı A1’dir. Föylerde eğimli çatıya özel bir kPa eşiği yoktur.

Kiremit altına XPS konur mu?

Mega XPS düz levhanın ürün sayfası kırma çatıda çatı altı döşemesi ve mertek altı kullanımını sayar; kiremidin hemen altını ayrıca saymaz. Kiremit altında su geçirmez katman görevini alt örtü üstlenir. MEGA XPS föylerinde azami kullanım sıcaklığı +75 °C, yangın sınıfı E’dir; levhanın konumu ve kaplamayla ilişkisi projede netleştirilir.

Eğimli çatıda buhar kesici şart mı?

Isıtılan çatı arasında mertek arası, altı veya üstü yalıtımda oda tarafında buhar kontrol katmanı planlanır. Binalarda Su Yalıtımı Yönetmeliği buhar kesiciyi gerektiğinde ister; Almanya’daki Baunetz Wissen bu üç düzende de iç tarafa buhar kesici veya hava sızdırmaz katman koyar. Mega Teras Çatı Levhası buharı kesmez (μ = 1). Kullanılmayan çatı arasında tavan döşemesi yalıtılıyorsa önce döşemedeki geçişler kapatılır. Malzeme ve detay projede belirlenir.

Eğimli çatıda yalıtım kalınlığı kaç cm olmalı?

Tek bir kalınlık yoktur; kalınlık bina için yapılan ısı yalıtım projesinde, TS 825 hesabıyla belirlenir. Örnek olarak Mega Teras Çatı Levhası föylerinde 100 mm levhanın ısıl direnci 2,55 m²K/W, 60 mm levhanın 1,50 m²K/W’dir. Mertek arasında kalınlık çoğu zaman mertek yüksekliğiyle sınırlanır; gerekirse mertek altı veya mertek üstü katmanla tamamlanır.

Kaynaklar

Taşyünü ürünlerini Taşyünü kategorisinde inceleyebilir, çatınıza uygun levha ve katman düzeni için teknik ekibimize iletişim sayfamızdan ulaşabilirsiniz.